ประวัติความเป็นมา
ปราสาทหินวัดกำแพงแลง อยู่ห่างจากแม่น้ำเพชรบุรีมาทางตะวันออกประมาณ ๑ กิโลเมตร ชื่อเดิมของวัดกำแพงแลงไม่มีผู้ใดทราบกันแล้ว ชื่อ “กำแพงแลง” คงเกิดขึ้นเนื่องจาก ผู้คนสมัยหลังได้มาเห็นสภาพโบราณสถานใหญ่โตรกร้าง มีกำแพงศิลาแลงล้อมอยู่โดยรอบ จึง เรียกชื่อตามสภาพที่เห็นนั้นมาจนปัจจุบัน

ลักษณะทั่วไป
กลุ่มอาคารโบราณของวัดกำแพงแลงประกอบด้วยปรางค์ขนาดใหญ่ จำนวน ๕ องค์ ก่อ สร้างด้วยศิลาแลงประดับลวดลายปูนปั้น แบ่งได้เป็นปรางค์ประธาน ๑ องค์ ปรางค์ทิศ ๔ องค์ มีกำแพงก่อด้วยศิลาแลงล้อมทั้ง ๔ ด้าน โดยมีประตูเข้าออกตรงกลางด้าน ๆ ละ ๑ ประตู ภาย ในกำแพงมีสระน้ำรูปสี่เหลี่ยมอยู่บริเวณด้านหน้ากลุ่มปรางค์ทั้ง ๕ องค์

หลักฐานที่พบ
ปรางค์องค์กลาง หรือปรางค์ประธาน สร้างแบบจตุรมุขย่อเหลี่ยมไม้สิบสอง ต่อยอดขึ้น ไปเป็นชั้น ๆ หน้าบันมีลวดลายสวยงาม ปัจจุบันประดิษฐานพระพุทธรูปหินแดงจากวัดกุฎีทอง
ปรางค์องค์ทิศใต้ สร้างแบบจตุรมุขเช่นกัน แต่แตกต่างกันในรายละเอียด มุขด้านทิศ ตะวันออกมีบันไดและทวารเข้าไปในคูหาองค์ปรางค์ได้ ปัจจุบันมีผู้สร้างพระพุทธไสยาสน์ไว้ใน คูหาปรางค์องค์นี้
ปรางค์องค์ทิศเหนือ สร้างลักษณะเดียวกับปรางค์องค์ทิศใต้ แต่มุขด้านตะวันออกได้พัง ลงมาปิดคูหาหมด และองค์ปรางค์ได้พังแต่ยอดลงมาแถบหนึ่ง
ปรางค์องค์ทิศตะวันตก ได้พังลงมา แต่เนินและรากฐานของปรางค์ยังปรากฏอยู่
ปรางค์องค์ทิศตะวันออก เป็นปราสาทที่สูงและใหญ่กว่าทุกปราสาท สร้างแบบจตุรมุข ภายในเป็นคูหา

เส้นทางเข้าสู่ปราสาทหินวัดกำแพงแลง
ปราสาทหินวัดกำแพงแลง อยู่ในตัวเมืองเพชรบุรี ตำบลท่าทราย ห่างจากศาลากลาง จังหวัดประมาณ ๒ กิโลเมตร