ชื่อวิทยาศาสตร์ Varanus bengalensis

ลักษณะ
ตะกวด หรือชาวพื้นเมืองสุรินทร์ กลุ่มเขมรเรียก "ตะโกด" กลุ่มกูยเรียกว่า "ตะก๊อด" และกลุ่มลาวเรียกว่า "แลน" ตะกวดมีรูปร่างคล้ายคลึงกับเหี้ย หนังหยาบเป็นเกล็ด แต่มีลำตัวสีเทาอมเหลือง จึงทำให้มองดูตัวสีเหลืองอ่อนทั้งตัว ไม่มีลายคาดตามขวาง ชอบอาศัยอยู่ตามป่าโปร่งและเนินเขา สามารถว่ายน้ำและดำน้ำได้แต่ไม่เก่งอย่างเหี้ย ปกติชอบอยู่ใกล้แหล่งน้ำแต่จะซุกตัวอยู่ในโพรงต้นไม้ สามารถขึ้นต้นไม้ได้รวดเร็ว เป็นสัตว์ไม่ดุร้าย
การผสมพันธุ์ของตะกวดจะวางไข่ปีละ ๒-๓ ครั้ง หลังจากผสมพันธุ์แล้ว ตัวเมียจะวางไข่ตามหลุมดิน แต่ละหลุมมีไข่จำนวนมาก และฟักเป็นตัวโดยที่พ่อแม่ไม่ต้องกกไข่ ตะกวดชอบกินสัตว์เล็กกว่าเป็นอาหารได้แก่ ปลา ลูกไก่ ลูกนก กบ เขียด หนู แมลงและซากเน่าเปื่อย

แหล่งที่พบ
บ้านตรึม หมู่ที่ ๑ ตำบลตรึม อำเภอศีขรภูมิ จังหวัดสุรินทร์ เป็นหมู่บ้านที่มีตะกวดนับเป็นพันตัว โดยอาศัยอยู่ตามโพรงไม้ใหญ่ และอยู่ในป่าช้าท้ายหมู่บ้าน ชอบเดินเพ่นพ่านภายในหมู่บ้าน คอยขโมยกินลูกไก่ของชาวบ้าน

ความสัมพันธ์กับชุมชน
บ้านตรึมเป็นหมู่บ้านของกลุ่มชาติพันธุ์กูย ซึ่งปลูกสร้างบ้านเรือนใกล้ชิดกันอย่างหนาแน่น มีความเชื่อว่าตะกวดเป็นสื่อแทนวิญญาณของผีปู่ตาประจำหมู่บ้าน ตะกวดตัวโตขนาดยาว ๑ เมตร ประมาณ ๓ ตัว ได้กลายเป็นหัวหน้าตะกวด ซึ่งชาวกูยเรียกกันว่า "หลวงตาทอง" "หลวงตาดำ" เป็นต้น หากตะกวดเหล่านี้กินลูกไก่ ชาวบ้านจะพูดบ่นว่า "ลูกไก่โง่ ทำที่อยู่ให้แล้วไม่อยู่ ออกไปเพ่นพ่านให้เขากิน" การพูดถึงตะกวดแต่ละตัว ชาวบ้านจะไม่ใช้สรรพนามว่า "มัน" จะใช้ว่า "เขา" ห้ามตีด่าและทำร้ายตะกวด
เดือนพฤษภาคมของทุกปี จะมีการประกอบพิธีเซ่นผีตะกวด จุดสำคัญของพิธีอันดับหนึ่งคือที่ป่าช้าง (ซึ่งมีตะกวดชุกชุมมากที่สุด) จุดสำคัญรองลงมาคือบริเวณศาลต้นมะขามใหญ่กลางหมู่บ้าน และจุดสุดท้ายคือ ต้นไม้ใหญ่ที่วัด
นอกจากนี้ตะกวดมีความสำคัญมากในวิถีชีวิตชาวกูยหลายหมู่บ้านในเขตตำบลตรึม ตำบลแตล อำเภอศีขรภูมิ จังหวัดสุรินทร์ เพราะชาวบ้านใช้วิธีสังเกตการออกสีและลายที่หางของตะกวดตัวเล็ก เพื่อทำนายฝนและปริมาณข้าวในนาในแต่ละปี

ความสำคัญทางเศรษฐกิจ
ตะกวดในจังหวัดสุรินทร์ยังไม่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจ