รูปดวงตราประจำจังหวัด จังหวัดร้อยเอ็ด รูปดวงตราประจำจังหวัด
ด้านเทคโนโลยีพื้นบ้าน
การย้อมไหมด้วยเปลือกไม้
การย้อมไหมด้วยเปลือกไม้

จังหวัดร้อยเอ็ดเป็นแหล่งผลิตผ้าไหมทอมือ แหล่งสำคัญแห่งหนึ่งของภาคอีสาน เดิมการผลิตอาศัยวัสดุที่มีตามธรรมชาติ และผลิตเพื่อใช้ในครัวเรือนเท่านั้น ต่อมาจังหวัดร้อยเอ็ดได้ส่งเสริมให้มีการปลูกหม่อน เลี้ยงไหม และนำเทคโนโลยีสมัยใหม่มาใช้ ทำให้ผ้าไหมร้อยเอ็ดมีชื่อเสียง มีความคงทน สง่างาม เป็นที่นิยมของตลาดเป็นอย่างมากและความนิยมได้เปลี่ยนทิศทางจากสีสดใส ฉูดฉาด ไปสู่สีธรรมชาติ ซึ่งไม่สามารถผสมสีได้จากสีวิทยาศาสตร์ให้อยู่ในระดับความต้องการได้ ดังนั้นสีจากเปลือกไม้ จึงถูกนำมาส่งเสริม อีกครั้งหนึ่งโดยผนวกเอาภูมิปัญญาท้องถิ่นกับเทคโนโลยีสมัยใหม่ให้เข้าด้วยกัน จนเกิดลักษณะเฉพาะท้องถิ่นขึ้น
คุณลักษณะของสีเปลือกไม้
๑. เนื้อสีซึมลึกในทุกเส้นใยยากต่อการซักฟอกให้กลายสีได้
๒. ด่างซึ่งผสมอยู่ในสีธรรมชาติ ช่วยรักษาเส้นใยให้เหนียวแน่น แต่เรียบรื่นเป็นมันวาว
๓. สีธรรมชาติให้ความรู้สึก นุ่ม ลุ่มลึก และสง่างาม
พืชที่ให้สี
- ขมิ้น , ชัน , แก่นขนุน , เปลือกสะเดา , เขและฝาง ให้โทนสีเหลือง ตั้งแต่เหลืองดอกบวบไปจนถึง น้ำตาลเข้ม
- ลูกหว้า , อัญชัญ , ผลปังสุก ให้โทนสีม่วงแดง ไปจนถึงม่วงน้ำเงิน
- ครั่ง ให้สีแดง
- คราม ให้สีน้ำเงิน
- ผลมะเกลือสุก ให้สีดำ
การย้อมไหมด้วยเปลือกไม้ กรรมวิธีในการย้อม
๑. ขั้นเตรียม
- เตรียมภาชนะ อุปกรณ์ต่างๆสำหรับ ย้อมสีให้พร้อม
- การเตรียมสี สีที่ได้จากผลไม้ หรือใบไม้ ต้องนำมาหมักด้วยน้ำ ให้เปื่อยยุ่ยเสียก่อน แล้วนำกรองเอาเฉพาะน้ำสี นำไปต้มในหม้อ
- การเตรียมสีที่ได้จากเปลือกไม้ หรือแก่นไม้ ต้องทุบให้แตกนำไปต้มหรือ เคี่ยวเอาน้ำสี แล้วกรองใส่ภาชนะไว้
๒. ขั้นย้อม
- นำเส้นไหมที่จะย้อมไปต้ม หรือแช่ในน้ำด่างเพื่อขจัดไขมันที่เคลือบอยู่ในเส้นไหม และเป็นการฆ่าสีของเส้นไหมดิบด้วย
- ต้มน้ำสีที่ได้ให้เดือด นำเส้นใยที่ฆ่าแล้วต้มนานประมาณ ๔๐-๕๕ นาที ในอุณหภูมิ ๘๐ องศา ถึง ๑๒๐ องศาเซลเซียส
- นำเส้นไหมที่ผ่านการย้อม ลงแช่น้ำเย็น ล้างส่วนที่ไม่ต้องการออกจนกระทั่ง น้ำใสสะอาด บิดให้แห้ง ก่อนนำไปแช่ในน้ำ มะขามเปียก กรองให้ใส หรือน้ำละลายสารส้มก็ได้ แช่นาน ๑๕-๒๐ นาที ล้างด้วยน้ำสะอาด บิดและตากให้แห้ง
๓. ขั้นทอ
- การทอตามขั้นตอนของการผลิตแต่ละประเภท
หมายเหตุ " ผ้าเปลือกไม้ " ส่วนใหญ่มีต้นทุนการผลิตสูง ทำให้ราคาของผ้าสูงไปด้วยแต่กระนั้นก็ยังเป็นที่นิยมของชาวไทย และชาวต่างประเทศ

Home Page โครงการสื่อปฏิสัมพันธ์ของชาติสถานที่สำคัญบุคคลสำคัญวิถีชีวิตภูมิปัญญาของดีท้องถิ่นเอกสารสำคัญธรรมชาติวิทยาดัชนีข้อเสนอแนะ