รูปดวงตราประจำจังหวัด จังหวัดเชียงใหม่ รูปดวงตราประจำจังหวัด

หัตถกรรม

ร่มกระดาษสา

ร่มกระดาษสา

ร่ม ทางภาคเหนือเรียกว่า จ้อง โดยเฉพาะฤดูฝน ร่มจึงเป็นเครื่องใช้ประจำตัวที่ขาดไม่ได้ ร่มกระดาษสาเป็นสัญลักษณ์ ของคนเชียงใหม่ แหล่งผลิตร่มกระดาษสาคือ บ้านสันต้นแหน อำเภอดอยสะเก็ด ส่วนแหล่งจัดจำหน่ายคือ บ้านบ่อสร้าง อำเภอ สันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่
ร่มกระดาษสามีส่วนประกอบคือ ก้านร่ม ซี่ค้ำร่ม หัวร่ม ตุ้มร่ม กลอนร่ม ฝ้ายร้อยร่ม จุกครอบร่ม และกระดาษสา ร่มคันหนึ่งใช้ฝีมือช่างหลายคน ช่างแต่ละคนแบ่งหน้าที่ตามที่ตนถนัด วัสดุที่ใช้ทำร่ม ได้แก่ ไม้ไผ่บง สำหรับทำก้านร่ม ซี่ร่มและกลอนร่ม ต้นงิ้วดอกขาว ต้นแคแน ใช้สำหรับทำตุ้มร่ม หัวร่มและจุกหิดหัวร่ม ต้นแคดอกแดง และไผ่ซาง ใช้ทำคันถือร่ม ฝ้ายสำหรับ ผูกร้อยซี่ร่มและก้านร่มเข้ากับหัวตุ้มร่มกระดาษสาสีน้ำเงิน สำหรับเขียนลายบนร่ม น้ำยางตะโก น้ำยางลูกมะตั๊บตองสำหรับทาก้านร่ม เพื่อหุ้มกระดาษ น้ำมันมะพอกสำหรับทาบนกระดาษ ป้องกันไม่ให้น้ำฝนเกาะติดหลังร่ม
ส่วนเครื่องทำร่มได้แก่ มีดตัดไม้ ผ่าไม้ มีดเหลาไม้ มีดเจียนไม้ เลื่อยมือ แฮ้วเคี่ยนหรือกลึง โยนมือสำหรับเจาะรูกลอนร่ม ดือร่ม และซี่ร่ม ขนาดของร่มมีตั้งแต่เส้นผ่าศูนย์กลาง ๖ นิ้วถึงโตที่สุด ๗๒ นิ้ว สำหรับกางกันแดดตามชายหาด หรือตามที่โล่ง สำหรับตั้งโต็ะอาหารเป็นชุด สำหรับเป็นของที่ระลึก ดังนั้นกว่าจะได้เป็นร่มกระดาษสาหนึ่งคันต้องอาศัยช่างฝีมือไม่ต่ำกว่า ๑๐ คน ปัจจุบันร่มกระดาษสาไม่ได้มีไว้สำหรับกางกันแดดกันฝนเท่านั้น แต่ยังรับใช้สังคมอีกหลายหน้าที่ เช่น เป็นโคมไฟ เป็นโมบาย และ ประดับตามโรงแรม ร้านอาหาร เพื่อความสวยงามอีกด้วย

Home Page โครงการสื่อปฏิสัมพันธ์ของชาติสถานที่สำคัญบุคคลสำคัญวิถีชีวิตภูมิปัญญาของดีท้องถิ่นเอกสารสำคัญธรรมชาติวิทยาดัชนีข้อเสนอแนะ