รูปดวงตราประจำจังหวัด จังหวัดเชียงใหม่ รูปดวงตราประจำจังหวัด

เครื่องประดับ

เครื่องเงิน

เครื่องเงิน

เครื่องเงิน
หัตถกรรมพื้นบ้านของจังหวัดเชียงใหม่ที่นับว่ามีชื่อ เสียงเป็นที่รู้จักกันดีอย่างหนึ่ง ก็คือเครื่องเงิน ซึ่งเครื่องเงิน เชียงใหม่ได้รับการยกย่องว่ามีคุณภาพดี ลวดลายประณีต งดงามเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว
การทำเครื่องเงินเชียงใหม่ มีประวัติความเป็นมาตั้งแต่ ครั้งสมัยของพระเจ้ามังรายปฐมกษัตริย์ ผู้ก่อสร้างเมืองเชียงใหม่
ตั้งแต่ พ.ศ. ๑๘๒๙ แต่เนื่องจากหาหลักฐานเครื่องเงินในอดีตไม่ได้ เท่าที่พบก็มีอายุไม่เกิน ๑๐๐ ปีเท่านั้น ตามประวัติ สันนิษฐานกันว่า การทำเครื่องเงินของชาวเชียงใหม่ น่าจะได้รับการถ่ายทอดมาจากพม่า เช่น ขันทรงบาตรและการตีลายนูนลึก แต่อย่างไรก็ตามเครื่องเงินอื่นๆ ของเชียงใหม่กลับมีความแตกต่างไปจากพม่าทั้งสิ้น
เครื่องเงินเชียงใหม่ที่นับเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวอยู่วิธีการแกะลายสองด้านโดยจะตอกลายจากด้านในให้นูนตามโครงร่างรอบ นอกของลาย แล้วตีกลับจากด้านนอกให้เป็นลายละเอียดอีกทีหนึ่ง
ลวดลายแบบดั้งเดิมของเชียงใหม่ที่มักทำขึ้นบนขัน ( สลุง ) รูปทรงกระบอกนั้น มักเป็นลานลึกกว่าทางภาคกลาง นิยม เป็นลายชาดก ลายสิบสองนักษัตร ลายดอกกระถิน ลายดอกทานตะวัน ลายสัปปะรด ลายนกยูง ลายดอกหมาก หรือถ้าโบราณจริงๆ ก็มักเป็นขันเรียบ
เครื่องเงิน
เครื่องเงินเชียงใหม่อีกลักษณะหนึ่ง ซึ่งเป็นกลุ่มชนต่างถิ่น เข้ามาอยู่ที่บ้านวัวลาย อำเภอเมือง ก็มีลักษณะการทำลวดลายที่รับมา จากพม่าที่ถูกจับเข้ามาเป็นเชลยในสมัยของพระกาวิละ เช่น ลายนางรำ ลายสิบสองราศี ลายธรรมชาติ ลายเทพพนม เป็นต้น
การทำเครื่องเงินมีขั้นตอนโดยเริ่มจากนำเงินชั่งน้ำหนัก ตามต้องการแล้วนำมาหลอมในเบ้าดินเผา ขณะหลอมให้เติมดิน ประสิวกับสารข้าวตอกเพื่อนำให้เนื้อเงินเนียนและอ่อน จากนั้น นำเงินหลอมเหลวมาเทในเบิ้งให้แผ่นเงินหลุดออกมา หลังจาก นั้นนำไปแช่น้ำกำมะถันเพื่อให้ได้เนื้อเงินแน่น แล้วนำไปแช่ น้ำมะขามเปียก ขัดล้างสิ่งสกปรกออกจนได้เงินขาวสดใส ขั้นต่อไปจึงนำไปทุบหรือตีขึ้นรูปตามต้องการ โดยอาจลนไฟบ้างเพื่อให้ตีง่าย ตีจนได้รูปทรงตามที่ต้องการแล้วนำไปขัดเงา โดยใช้แปรงทอง เหลือง ชุบน้ำมะขามเปียก จากนั้นจึงนำไปสลักลวดลายต่าง ๆ เสร็จแล้วนำไปต้มด้วยน้ำกำมะถันประมาณ ๓๐ นาที ในอุณหภูมิสูง มาก ก่อนจะนำไปขัดอีกครั้งหนึ่งให้ขาวและแวววาว
ปัจจุบันเครื่องเงินเชียงใหม่ ได้พัฒนารูปทรงภาชนะ เครื่องใช้ และลวดลายไปตามความเหมาะสม เช่น ชุดเชี่ยนหมาก พาน จานรอง แจกัน ภาพแกะสลัก กระเป๋า ตุ้มหู ถาด กรอบรูป ช้อนส้อม ทัพพี เป็นต้น แต่อย่างไรก็ตามภาชนะจำพวกขันหรือสลุงก็ยังผลิตอยู่เพื่อ คงความเป็นเอกลักษณ์ของเครื่องเงินเชียงใหม่เอาไว้ต่อไป

Home Page โครงการสื่อปฏิสัมพันธ์ของชาติสถานที่สำคัญบุคคลสำคัญวิถีชีวิตภูมิปัญญาของดีท้องถิ่นเอกสารสำคัญธรรมชาติวิทยาดัชนีข้อเสนอแนะ