สารานุกรมไทย
สำหรับเยาวชน เมนู 4
เล่มที่ ๔
เรื่องที่ ๑ การเรืองแสงของสิ่งมีชีวิต
เรื่องที่ ๒ การหายใจ
เรื่องที่ ๓ ความสมดุลของของเหลวในร่างกาย
เรื่องที่ ๔ ไวรัส
เรื่องที่ ๕ ปรากฏการณ์ของอากาศ
เรื่องที่ ๖ ภูมิอากาศ
เรื่องที่ ๗ รถไฟ
เรื่องที่ ๘ การศาสนา
เรื่องที่ ๙ การต่างประเทศสมัยรัตนโกสินทร์
เรื่องที่ ๑๐ ลำดับพระมหากษัตริย์ไทย
รายชื่อผู้เขียน

สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ ๔ / เรื่องที่ ๓ ความสมดุลของของเหลวในร่างกาย / สมดุลของของเหลวในพืช

สมดุลของของเหลวในพืช
มีหลักฐานสนับสนุนอยู่หลายประการให้นักชีววิทยาเชื่อว่า สิ่งที่มีชีวิตเริ่มแรกที่ เกิดขึ้นมาบนพื้นโลกนั้นเป็นชีวิตที่อาศัยอยู่ในทะเล เมื่อพิจารณาดูสิ่งแวดล้อมที่สำคัญๆ ของสิ่งมีชีวิตในยุคปัจจุบัน ซึ่งได้แก่น้ำทะเล น้ำจืด พื้นดิน และอากาศแล้ว จะเห็นได้ว่า มีแต่น้ำทะเลเท่านั้น ที่คงอยู่คู่กับโลกมานานหลายร้อยล้านปี นับตั้งแต่มีชีวิตแรกเริ่มเกิด ขึ้นบนพื้นโลก และมีส่วนประกอบที่สำคัญ ไม่ต่างไปจากเดิมเท่าไรนัก น้ำทะเลจึงมีผล กระทบกระเทือนต่อสิ่งมีชีวิต ที่อาศัยอยู่น้อยกว่าน้ำจืด พื้นดิน และอากาศมาก การที่ทะเลมีการเปลี่ยนแปลงน้อย อาจเป็นเพราะทะเลมีเนื้อที่กว้างใหญ่ไพศาลถึง ๓ ใน ๔ ของ เนื้อที่ของโลกทั้งหมด ทำให้ทะเลคงอยู่กับโลกได้อย่างยั่งยืนจนถึงปัจจุบันนี้

เป็นที่ทราบกันแล้วว่า เซลล์ที่มีชีวิตทุกชนิดมีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับสิ่ง แวดล้อมที่อยู่รอบๆ เซลล์ การดำรงชีวิตของเซลล์ ไม่ว่าจะเป็นการกินอาหาร หายใจ ขับ ถ่ายของเสีย ฯลฯ ต้องอาศัยสิ่งแวดล้อมอยู่ตลอดเวลา ด้วยเหตุนี้จึงเป็นไปได้ว่า ไซโตปลาสซึมของเซลล์ ซึ่งเกิดขึ้นครั้งแรกในโลก คงมีส่วนประกอบทางเคมีคล้ายคลึงกับส่วน ประกอบของน้ำทะเลที่อยู่รอบๆ เซลล์มาก ต่อมาจึงค่อยๆ วิวัฒนาการไปจนมีส่วนประกอบต่างไปจากน้ำทะเลได้บ้าง นานเข้าๆ ก็วิวัฒนาการออกไปได้หลายแบบ อย่างไรก็ ตามนักวิทยาศาสตร์พบว่า ของเหลวในร่างกายของสัตว์ทะเลยุคปัจจุบัน ยังคงมีส่วนประกอบไม่ต่างไปจากส่วนประกอบ ของน้ำทะเลเท่าไรนัก ส่วนของเหลวในเซลล์สัตว์ที่ อาศัยอยู่ในน้ำจืด บนบกและในอากาศ แม้จะมีส่วนประกอบต่างไปจากน้ำทะเลบ้าง แต่ก็ยังมีร่องรอยของส่วนประกอบของสารหลายอย่าง คล้ายคลึงกับที่พบอยู่ในทะเล ตัวอย่าง เช่น แมลงสาบและคนแม้จะมีส่วนประกอบของ Mg2+ ลดลงไปประมาณ ๙-๔๕ เท่า ของส่วนประกอบของน้ำทะเลก็ตาม แต่ก็ยังคงมี K+ ในระดับใกล้เคียงกับในน้ำทะเลมาก และมี Na,+,CI- และ Ca2+ ลดลงไปเพียง ๒-๕ เท่า เท่านั้น ยิ่งไปกว่านั้น ส่วนประกอบของเกลือแร่ต่างๆ ในร่างกายของสัตว์เกือบทุกชนิด ยังคงมี Na+ และ CI- ซึ่งเป็นส่วนประกอบสำคัญที่สุด ของน้ำทะเล อยู่ในระดับที่สูงกว่าเกลือแร่ชนิดอื่นๆ ที่เป็นเช่นนี้ก็ เพราะสิ่งมีชีวิตจะมีชีวิตอยู่เป็นปกติได้ จะต้องมีกลไก ที่จะควบคุมระดับความเข้มข้นของของเหลวภายในร่างกายให้คงที่อยู่เสมอ ถึงแม้ว่าในสภาพปัจจุบัน สิ่งแวดล้อมที่สิ่งที่มีชีวิตต่างๆ อาศัยอยู่ จะแตกต่างกันอย่างมากมายก็ตาม (ดูตารางที่ ๑ ประกอบ)

ตารางที่ ๑ เปรียบเทียบส่วนประกอบของเกลือแร่ที่สำคัญบางชนิดของน้ำทะเลและน้ำที่อยู่ ในร่างกายด้วย หรือเฉพาะในเลือดและน้ำเหลือง (รวมทั้งเลือดและน้ำเหลือง) ของสัตว์ ชนิดต่างๆ (มิลลิโมล/ลิตร)

รายการ Na+ K+ Ca2+ Mg2+ CI-
  ๑. น้ำทะเล
  ๒. สัตว์ทะเล
        แมงกะพรุน
        หอยเม่น
        ไส้เดือนทะเล
       ปูทะเล
       กุ้งทะเล
  ๓. สัตว์น้ำจืด
       หอยกาบ
       กุ้ง
  ๔. สัตว์บก
       แมลงสาบ
       ด้วงปีกแข็ง
       ไก่
       สุนัข
       คน
๔๕๙

๔๕๔
๔๔๔
๔๕๖
๔๖๘
๔๗๒

๑๓.๙
๑๔๖

๑๖๑
๒๐
๑๕๔
๑๕๐
๑๔๕
๙.๘

๑๐.๒
๙.๖
๑๒.๓
๑๒.๑
๑๐.๐

๐.๓
๓.๙

๗.๙
๑๐.๐
๖.๐
๔.๔
๕.๑
๑๐.๑

๙.๗
๙.๙
๑๐.๑
๑๗.๕
๑๕.๖

๑๑.๐
๘.๑

๔.๐
๑๖.๐
๕.๖
๕.๓
๒.๕
๕๒.๕

๕๑.๐
๕๐.๒
๕๑.๗
๒๓.๖
๖.๘

๐.๓
๔.๓

๕.๖
๓๙.๐
๒.๓
๑.๘
๑.๒
๕๓๘

๕๕๔
๕๒๒
๕๓๘
๕๒๔
๔๗๐

๑๒
๑๓๙

๑๔๔
๑๙
๑๒๒
๑๐๖
๑๐๓

หัวข้อก่อนหน้าหัวข้อถัดไป