สารานุกรมไทย
สำหรับเยาวชน เมนู 21
เล่มที่ ๒๑
เรื่องที่ ๑ กระบวนพยุหยาตรา
เรื่องที่ ๒ วีรสตรีไทย
เรื่องที่ ๓ ศิลปะการทอผ้าไทย
เรื่องที่ ๔ เครื่องถม
เรื่องที่ ๕ เครื่องปั้น
เรื่องที่ ๖ การตลาดและการส่งออกศิลปหัตถกรรม
เรื่องที่ ๗ พฤกษศาสตร์พื้นบ้าน
เรื่องที่ ๘ การอนุรักษ์ และการพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติ
เรื่องที่ ๙ องค์การสหประชาชาติ และองค์การในเครือ
รายชื่อผู้เขียน

สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ ๒๑ / เรื่องที่ ๕ เครื่องปั้น / การตกแต่งเครื่องปั้น

การตกแต่งเครื่องปั้น
การขูดเครื่องปั้นเป็นลวดลาย
การเตรียมวัตถุดิบ

การเขียนสีใต้เคลือบ
การเขียนสีใต้เคลือบ  

การปั้นลายนูน
การปั้นลายนูน  

การกดประทับ
การกดประทับ

การพ่นสี
การพ่นสี
การตกแต่งเครื่องปั้น

การตกแต่งเป็นการทำให้ผลิตภัณฑ์มีความสวยงาม สอดคล้องกับรูปทรง และหน้าที่ใช้งาน โดยคำนึงถึงขนาด สัดส่วน และพื้นที่ในการตกแต่ง ทั้งนี้เพื่อเพิ่มความสวยงาม และจูงใจให้มีการใช้ผลิตภัณฑ์นั้น การตกแต่งลวดลายของเครื่องปั้น มีวิธีการต่างๆ คือ

๑) การขูด (Incised)

ทำโดยใช้เครื่องมือที่มีคม ขูดขีดลวดลายลงบนผลิตภัณฑ์ ในขณะที่เนื้อดินยังหมาด การขูดอาจเป็นเส้นลึก หรือเส้นตื้นก็ได้ โดยให้เกิดรูปตามต้องการ ลวดลายชนิดนี้ เมื่อนำไปเผาเคลือบ จะให้ความสวยงาม และคงทนถาวร

๒) การเคลือบ (Glaze)

เป็นการตกแต่ง โดยนำผลิตภัณฑ์ไปชุบน้ำเคลือบ หรือเทราดน้ำเคลือบ ซึ่งจะมีเทคนิคแตกต่างกัน ทั้งการทำน้ำเคลือบ และวิธีเคลือบ ทำให้ผลิตภัณฑ์สวยงาม มีคุณค่า

๓) การเขียนสีใต้เคลือบ (Under glaze)


ทำโดยการใช้สีเขียนลวดลายหรือรูปต่างๆ ตามต้องการ ก่อนนำเอาผลิตภัณฑ์ไปเคลือบ การเขียนสีใต้เคลือบอาจทำได้โดยการเขียนลงบนผลิตภัณฑ์ ก่อนนำไปเผา หรือเขียนบนผลิตภัณฑ์ที่เผาสุกแล้ว จึงเคลือบด้วยน้ำเคลือบ นำไปเผาอีกครั้ง

๔) การเขียนสีบนเคลือบ (Over glaze)


ทำโดยการใช้สีเขียนลวดลายบนผลิตภัณฑ์ที่เผาเคลือบแล้ว เช่น เครื่องเบญจรงค์ เป็นต้น

๕) การปั้นลายนูน (Bas relief decoration)


ทำโดยการปั้นลายหรือรูปต่างๆ ตามต้องการ เช่น ใบไม้ เส้นเชือก ตัวสัตว์ ประกอบติดกับตัวผลิตภัณฑ์ เพื่อเพิ่มความสวยงาม

๖) การแกะลวดลาย (Seraffito)

โดยการแกะลวดลายลงบนผลิตภัณฑ์ให้ลวดลายลอยตัวเสมอกับผิวของผลิตภัณฑ์ การแกะไม่ควรให้ลึกเกินไป เพราะอาจทำให้ตัวผลิตภัณฑ์บิดเบี้ยว เมื่อนำไปเผาได้

๗) การกดประทับ (Printing)


ทำโดยการแกะลวดลายลงบนแม่พิมพ์ แล้วกดประทับลงบนผลิตภัณฑ์ ขณะที่ยังหมาดอยู่ ก่อนนำไปเผาดิบ และเผาเคลือบ

๘) การใช้ลายสำเร็จรูป (Decalcomainia)


ทำโดยใช้ลวดลาย หรือรูปที่พิมพ์ไว้บนรูปลอก สำหรับการตกแต่งเครื่องปั้นโดยเฉพาะ นำมาลอกติดบนผลิตภัณฑ์ตามตำแหน่งที่ต้องการ รูปดังกล่าวมีทั้งชนิดที่ติดบนผลิตภัณฑ์ที่สำเร็จรูปแล้ว และชนิดที่ติดบนผลิตภัณฑ์ก่อนเผา

๙) การพ่นสี (Spraying)


ทำโดยการเจาะลวดลายที่ต้องการลงบนกระดาษ แล้วนำไปทาบบนผลิตภัณฑ์ จากนั้นจึงพ่นสี การพ่นอาจทำทับซ้อนกันได้หลายครั้ง ขึ้นอยู่กับความเหมาะสม และความสวยงาม

๑๐) การใช้วิธีการถ่ายภาพ (Photographic decoration)


โดยนำเอาผลิตภัณฑ์ที่ทำสำเร็จแล้ว เคลือบด้วยน้ำยาไวแสง แล้วฉายแสงผ่านแผ่นฟิล์ม ที่มีรูปตามต้องการลงไปบนผลิตภัณฑ์ จากนั้นนำไปล้างตามวิธีการของการถ่ายภาพ จะได้ภาพตามต้องการ
หัวข้อก่อนหน้า

โครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน โดยพระราชประสงค์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว จัดตั้งขึ้นด้วยพระมหากรุณาธิคุณ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่มีพระราชประสงค์
จะให้มีหนังสือรวบรวมความรู้แขนงต่างๆ สำหรับพสกนิกรได้มีโอกาสอ่านและศึกษาความรู้ด้วยตนเอง เป็นโครงการฯ ที่มิได้มุ่งหวังกำไรหรือผลประโยชน์ในเชิงพาณิชย์แต่อย่างใด


หากท่านพบว่ามีข้อมูลใดๆ ที่ละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาปรากฏอยู่ในเว็บไซต์ของโครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน โดยพระราชประสงค์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
โปรดแจ้งให้ทราบเพื่อดำเนินการแก้ปัญหาดังกล่าวโดยเร็วที่สุดต่อไป


© ลิขสิทธิ์เป็นของโครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน โดยพระราชประสงค์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ห้ามนำข้อความและรูปภาพไปเผยแพร่โดยไม่ได้รับอนุญาต