สารานุกรมไทย
สำหรับเยาวชน เมนู 20
เล่มที่ ๒๐
เรื่องที่ ๑ ศาสนา และระบบความเชื่อในประเทศไทย
เรื่องที่ ๒ ความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมกับต่างประเทศ
เรื่องที่ ๓ จิตรกรรมไทยแบบประเพณี
เรื่องที่ ๔ เสียง และมลภาวะทางเสียง
เรื่องที่ ๕ เลเซอร์
เรื่องที่ ๖ เซลล์แสงอาทิตย์
เรื่องที่ ๗ อัญมณี
เรื่องที่ ๘ เวชศาสตร์การบิน
เรื่องที่ ๙ ภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือโรคเอดส์
เรื่องที่ ๑๐ การปลูกถ่ายอวัยวะ
รายชื่อผู้เขียน

สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ ๒๐ / เรื่องที่ ๗ อัญมณี / อัญมณีกับความเชื่อ

อัญมณีกับความเชื่อ
ควอตซ์สีดอกตะแบก
ควอตซ์สีดอกตะแบก
อัญมณีกับความเชื่อ

การใช้อัญมณีอย่างจริงจังในด้านต่างๆ มีมานานกว่า ๕,๐๐๐ ปีมาแล้ว ในอียิปต์ จีน อินเดีย ต่อเนื่องในกรีก โรมัน จนขยายมาทางเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อัญมณีที่เป็นที่นิยมรู้จักในสมัยเริ่มแรก ได้แก่ แอเมทิสต์ ควอตซ์ ผลึกใส การ์เนต ลาพิส-ลาซูลี ไข่มุก ปะการัง แจสเพอร์ หยก มรกตเทอร์คอยส์ เป็นต้น โดยมีรูปแบบของอัญมณีเป็นแบบง่ายๆ เช่น เป็นเม็ดกรวดกลม มน ลูกปัด แกะสลัก ฯลฯ และมักใช้โลหะมีค่า เช่น ทองคำ เงิน ทองแดง ฯลฯ ร่วมประกอบเป็นเครื่องประดับต่างๆ ด้วย นอกจากจะใช้ประโยชน์ทางด้านความสวยงาม ทั้งทางกาย และสถานที่แล้ว อัญมณีต่างๆ ยังถูกนำมาใช้เป็นเครื่องราง ของขลัง ป้องกันภัย พิษร้าย โรคร้าย ความชั่วร้ายต่างๆ เป็นเครื่องแสดงถึงความมีฐานะ ความมีอำนาจ ความมั่งคั่ง ใช้เป็นยารักษาโรค หรือแม้กระทั่งใช้แทนเงิน ในสมัยก่อนนั้น ความเจริญ ความรู้ ความเข้าใจ ทางด้านวิทยาศาสตร์ของมนุษย์เรายังมีน้อย หรือมีจำกัดอยู่ในบางที่ บางวัฒนธรรมเท่านั้น คนโบราณจึงมักจะเชื่อถือในอำนาจลึกลับ ความศักดิ์สิทธิ์ อภินิหาร ตลอดจนเรื่องไสยศาสตร์ต่างๆ เลยถือกันว่า อัญมณีแต่ละอย่างแต่ละชนิด จะมีพลังอำนาจพิเศษที่ว่านี้ซ่อนเร้นอยู่ สามารถให้คุณให้โทษแก่ผู้ใช้ และผู้สวมใส่ได้แตกต่างกันไป ตัวอย่างเช่น แอเมทิสต์ ในสมัยกรีกเชื่อว่า ป้องกันความเมามายได้ ทับทิม หรือการ์เนตสีแดง ก็เชื่อว่า ป้องกันพิษ รักษาโรค บาดแผลต่างๆ ได้ เป็นต้น ซึ่งแม้ในสมัยต่อมาจะมีการขุดพบอัญมณีชนิดต่างๆ มากขึ้น มีรูปแบบของการตัด ขัด แต่ง เจียระไนต่างๆ มากมาย แต่การใช้ประโยชน์ และความเชื่อต่างๆ ของอัญมณีของมนุษย์ ก็ไม่ได้เปลี่ยนแปลงไปมากนัก ความคิด และความเชื่อแบบนี้ สามารถพบเห็นได้ในทุกวัฒนธรรม ทุกสังคม ทุกสมัย แม้แต่ในสังคมปัจจุบันนี้ ที่ความเชื่อถืออาจจะลดน้อยลงไปบ้าง เนื่องจากความรู้ ความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์มีมากขึ้น แต่ก็มีพบเห็นได้บ้าง

จากความเชื่อถือในอำนาจศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย ที่มีมานานนับแต่สมัยโบราณนั่นเอง มนุษย์เราจึงนำอัญมณีหลายชนิดเข้าไปผูกพันกับสิ่งต่างๆ ที่เชื่อว่า มีพลังอำนาจพิเศษ เช่น พระอาทิตย์ พระจันทร์ ดาวฤกษ์ ดาวพระเคราะห์ต่างๆ รวมทั้งสิ่งอื่นๆ อีกหลายอย่าง ก่อเกิดเป็นวัฒนธรรม ความนิยมเชื่อถือต่อกันมา ที่ทราบและสนใจกันโดยทั่วไปคือ ความผูกพันของอัญมณีกับเรื่องราวทางโหราศาสตร์ เช่น การจัดแบ่งชนิดอัญมณีให้เข้ากับสัญลักษณ์จักรราศี เกิดเป็นอัญมณีประจำราศี และต่อเนื่องเข้าสู่อัญมณีประจำเดือนเกิด หรือแม้แต่ฤดูเกิด สัปดาห์เกิด วันเกิด ชั่วโมงที่เกิด เป็นต้น การจัดแบ่งชนิดอัญมณีตามจักรราศี หรืออื่นๆ ก็ไม่ปรากฏหลักฐานที่ชัดเจนแน่นอนว่า เริ่มมาจากที่ใด สมัยใดแน่ มีความเปลี่ยนแปลงมาแล้วมากน้อยแค่ไหน ไม่มีหลักเกณฑ์กำหนดแน่ชัด

จากความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับอัญมณี ซึ่งส่วนใหญ่จะเน้นในทางวิชาการที่กล่าวมาแล้วข้างต้นนี้ ก็อาจจะเป็นประโยชน์บ้างไม่มากก็น้อย สำหรับผู้สนใจโดยทั่วไป ไม่ว่าจะเป็นนักอัญมณีมืออาชีพ หรือพ่อค้าเพชรพลอยทั้งหลาย ตลอดจนนักเรียน นักศึกษา นักนิยมสะสมอัญมณีสมัครเล่นที่มีความสนใจในเรื่องดังกล่าว สามารถอ่านและศึกษาเป็นความรู้พื้นฐานได้ ซึ่งจะช่วยให้ทราบและเข้าใจ ถึงความสำคัญของอัญมณี เครื่องประดับ ทั้งในด้านคุณค่า คุณประโยชน์ในด้านต่างๆ ทำให้เกิดความรู้สึกอยากมีส่วนร่วม ในการช่วยเสริมสร้างประเทศชาติให้พัฒนาก้าวหน้าได้ โดยเฉพาะที่เกี่ยวกับการเศรษฐกิจ การค้า การอุตสาหกรรมของประเทศ ด้วยการศึกษาค้นคว้า ค้นหา พัฒนาเพิ่มคุณค่าของอัญมณี และเครื่องประดับ ให้เป็นที่ต้องการของตลาดต่างๆ ทั่วโลกมากยิ่งขึ้น
หัวข้อก่อนหน้า