สารานุกรมไทย
สำหรับเยาวชน เมนู 12
เล่มที่ ๑๒
เรื่องที่ ๑ การแพทย์
เรื่องที่ ๒ การศึกษา
เรื่องที่ ๓ การสังคมสงเคราะห์
เรื่องที่ ๔ การพัฒนาชาวเขา และการเกษตรที่สูง
เรื่องที่ ๕ การพัฒนาการเกษตรในชนบท
เรื่องที่ ๖ การศึกษาการพัฒนา
เรื่องที่ ๗ การสหกรณ์
เรื่องที่ ๘ การพัฒนาแหล่งน้ำ
เรื่องที่ ๙ การพัฒนาปัจจัยการผลิต
เรื่องที่ ๑๐ แผนที่
รายชื่อผู้เขียน

สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ ๑๒ / เรื่องที่ ๑ การแพทย์ / โครงการตามพระราชดำริด้านการแพทย์

โครงการตามพระราชดำริด้านการแพทย์
โครงการตามพระราชดำริด้านการแพทย์

โครงการแพทย์หลวงเคลื่อนที่พระราชทาน เกิดขึ้นใน พ.ศ. ๒๕๑๐ เมื่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เสด็จพระราชดำเนินแปรพระราชฐาน ประทับแรม ณ พระราชวังไกลกังวล หัวหิน ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดเจ้าหน้าที่แพทย์ พยาบาล เครื่องมือ เครื่องใช้ ตลอดจนยารักษาโรค ไปยังท้องถิ่นกันดารในจังหวัดเพชรบุรี ราชบุรี ประจวบคีรีขันธ์ เป็นต้น ซึ่งในขณะนั้นยังไม่มีหน่วยแพทย์ของทางราชการเข้าไปถึง เพื่อให้การตรวจรักษาราษฎร โดยไม่คิดมูลค่า ต่อมาได้จัดตั้งหน่วยทันตแพทย์เคลื่อนที่พระราชทาน ทำการตรวจรักษาโรคฟันบนรถขนาดใหญ่ มีเครื่องมือ และเก้าอี้ทำฟัน ออกไปปฏิบัติงานร่วมกับหน่วยแพทย์เคลื่อนที่
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถและสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ เยี่ยมทหารบาดเจ็บ และพระราชทานของเยี่ยม ณ โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถและสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ เยี่ยมทหารบาดเจ็บ และพระราชทานของเยี่ยม ณ โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า
เมื่อวันที่ ๒๙ มกราคม ๒๕๑๒ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เสด็จไปในโครงการชาวเขา เพื่อพระราชทานสุกร เมล็ดพันธุ์พืชทดแทน และสิ่งของ เครื่องใช้ต่างๆ แก่ชาวเขา และได้ทรงพบว่า ราษฎรที่มารอรับเสด็จอยู่นั้น ป่วยเป็นไข้กันอยู่ เป็นจำนวนมาก จึงได้ทรง พระกรุณาโปรดกล้าฯ ให้แพทย์ประจำพระองค์ ที่ตามเสด็จ และมีหน้าที่คอยเฝ้าดูแลพระสุขภาพ และพลานามัยของทุกพระองค์ในขบวนเสด็จ ให้การตรวจและรักษาผู้ป่วยเหล่านั้น นับเป็นต้นกำเนิดของคำว่า "แพทย์พระราชทาน"

แพทย์เคลื่อนที่ พอ.สว.ส่วนกลางและส่วนจังหวัดกำลังตรวจรักษาสุขภาพปากและฟันของราษฎร ในวโรกาสที่ สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีเสด็จฯ เยี่ยมราษฎร
ในปัจจุบัน โครงการตามพระราชดำริด้านการแพทย์และสาธารณสุข ได้ขยายขอบข่ายออกไปอย่างกว้างขวาง กล่าวคือ เมื่อมีการเสด็จพระราชดำเนินแปรพระราชฐาน เพื่อเยี่ยมราษฎร และทรงงานโครงการต่างๆ ยังต่างจังหวัด จะมีคณะแพทย์อันประกอบด้วย แพทย์ประจำพระองค์ แพทย์หลวง และแพทย์อาสาสมัครจากหลายหน่วยงาน และหลายสาขาวิชา คอยตามเสด็จพระราชดำเนินไปในจังหวัด อันเป็นที่ตั้งพระตำหนัก ที่ประทับแรม และจังหวัดใกล้เคียง เพื่อร่วมปฏิบัติงานสนองพระราชประสงค์ ในสายการแพทย์ ซึ่งอาจแบ่งตามลักษณะของงานได้ ๔ ประการ คือ

สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์วลัยลักษณ์ อัครราชกุมารีเสด็จฯ เยี่ยมราษฎรชาวเขา และพระราชทานยาแก่ผู้เจ็บป่วย

๑. การให้การบำบัดรักษาราษฎรในตำบล ที่เสด็จพระราชดำเนินไปเยี่ยมเยียน หรือ ณ พระตำหนัก หรือโรงพยาบาล ในจังหวัด ที่เสด็จแปรพระราชฐาน รวมทั้งการรักษาผู้ป่วยเจ็บ พิการ ซึ่งทรงรับไว้เป็นผู้ป่วยในพระบรมราชานุเคราะห์ และส่งไปรับการตรวจรักษาในกรุงเทพมหานคร คณะแพทย์ต่างๆ ดังกล่าว ได้แก่

๑.๑ หน่วยแพทย์พระราชทาน และ โครงการแพทย์หลวงเคลื่อนที่พระราชทาน
๑.๒ โครงการแพทย์พิเศษตามพระราชประสงค์
๑.๓ โครงการศัลยแพทย์อาสา ราชวิทยาลัยศัลยแพทย์แห่งประเทศไทย
๑.๔ โครงการแพทย์ หู คอ จมูก และ โรคภูมิแพ้พระราชทาน
๑.๕ หน่วยทันตกรรมเคลื่อนที่พระราชทาน
๑.๖ การพระราชทานพระบรมราชานุเคราะห์แก่ราษฎรผู้ป่วยไข้ ในสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ

๒. การฝึกอบรมประชาชนให้มีความรู้ความสามารถ ในการช่วยเหลือตนเอง ครอบครัว และชุมชนในด้านสุขภาพ รวมทั้ง การติดต่อกับเจ้าหน้าที่ของรัฐ ในกรณีที่เกินขีดความสามารถของชุมชน ซึ่งได้แก่ การอบรมหมอหมู่บ้านตามพระราชดำริ

๓. การจัดหาแหล่งน้ำชลประทานตามพระราชดำริ เพื่องานเกษตรกรรม สอดคล้องกับงานสาธารณสุขมูลฐานเกี่ยวกับน้ำสะอาด เพื่อการใช้ และการบริโภค

๔. การจัดโครงการเพาะปลูกพืชทดแทน ส่งเสริมโคนม และเกษตรกรรมตามพระราชดำริ เป็นอีกงานหนึ่ง ที่เกี่ยวข้องกับการโภชนาการของประชาชน ซึ่งเกี่ยวกับการสาธารณสุขมูลฐานโดยตรงเช่นกัน
หัวข้อก่อนหน้า หัวข้อถัดไป