พระราชพิธีสถาปนา เฉลิมพระนามาภิไธย สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฎราชกุมาร

พระราชพิธีสถาปนา เฉลิมพระนามาภิไธย สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฎราชกุมาร

เมื่อเดือนธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๑๕ ได้มีพระราชพิธีสำคัญในรัชกาลปัจจุบันพระราชพิธีหนึ่ง ซึ่งเป็นพระราชพิธีที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงของราชอาณาจักร และพระบรมราชจักรีวงศ์ พระราชพิธีนั้น คือ พระราชพิธีสถาปนาเฉลิมพระนามาภิไธย สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฎราชกุมาร ทรงรับรัชทายาทสืบสันตติวงศ์ ตามกฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบสันตติวงศ์ พระพุทธศักราช ๒๔๖๗
ราชประเพณีการแต่งตั้งรัชทายาทเพื่อสืบราชสมบัติได้ปรากฏเป็นกฎหมายมั่นคง มาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี โดยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ พระเจ้าอู่ทอง ทรงตรากฎมณเฑียรบาลขึ้นไว้เมื่อจุลศักราช ๗๒๐ (พุทธศักราช ๑๙๐๑) ลำดับพระอิสริยยศพระราชโอรสว่า “พระราชกุมารอันเกิดด้วยพระอัครมเหสีเป็นสมเด็จหน่อพระพุทธเจ้า พระราชกุมารอันเกิดแต่แม่ยั่วเมืองเป็นพระมหาอุปราช” แต่ก็มิได้กำหนดให้ชัดเจนว่า ตำแหน่งสมเด็จหน่อพระพุทธเจ้าเป็นรัชทายาท จนถึงแผ่นดินสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ทรงตราพระไอยการตำแหน่งนาพลเรือนขึ้นเมื่อ พุทธศักราช ๑๙๙๘ ทรงกำหนดให้สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ ซึ่งได้เฉลิม พระราชมณเฑียรแล้วทรงศักดินาหนึ่งแสน และทรงดำรงพระราชอิสริยยศเป็นพระมหาอุปราช รัชทายาทแห่งราชบัลลังก์
ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานตำแหน่ง พระมหาอุปราชแก่พระบรมวงศ์ผู้มีความชอบ อันยิ่งใหญ่ เรียกว่า กรมพระราชวังบวรสถานมงคล ตามแบบอย่างตอนปลายกรุงศรีอยุธยา แต่เมื่อตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานมงคลว่างลง ก็มิได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯแต่งตั้งพระบรมวงศ์ พระองค์ใดขึ้นดำรงตำแหน่งนี้ เป็นเวลาสืบต่อกันหลายปีก็มี จนถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว กรมพระราชวังบวรสถานมงคลที่ทรงดำรงตำแหน่งพระมหาอุปราชเสด็จทิวงคต เมื่อวันที่ ๒๘ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๔๒๘ มีพระราชดำริว่าตำแหน่งนี้ไม่เหมาะสมกับกาลสมัย มีประโยชน์น้อยและทำ ให้ชาวต่างประเทศเข้าใจสับสน จึงมีพระบรมราชโองการประกาศยกเลิกตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานมงคล เมื่อวันที่ ๕ กันยายน ศกเดียวกัน
ต่อมามีพระราชดำริว่า พระราชอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช ซึ่งเรียกว่า สมเด็จหน่อพระพุทธเจ้า ที่ได้ตั้งขึ้นไว้ตั้งแต่ครั้งสมเด็จพระเจ้าอู่ทองนั้น เป็นขัตติยราชประเพณีอัน มีมาแต่โบราณกาล และสอดคล้องตามแบบอย่างการสืบสันตติวงศ์ของพระมหากษัตริย์ในนานาอารยประเทศ ที่มีราชประเพณีแต่งตั้งพระราชโอรสองค์ใหญ่เป็นมกุฎราชกุมารดำรงตำแหน่งรัชทายาท จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มีพระราชพิธีสถาปนาสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิส พระราชโอรสองค์ใหญ่ในสมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา พระบรมราชเทวี (สมเด็จพระศรีสวรินทิรา บรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า) เฉลิมพระนามาภิไธยเป็น สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิส สยามมกุฎราชกุมาร ดำรงพระราชอิสริยยศ ตำแหน่งรัชทายาท เมื่อวันที่ ๔ มกราคม พุทธศักราช ๒๔๒๙ แทนตำแหน่งพระมหาอุปราช กรมพระราชวังบวรสถานมงคล ที่ยกเลิกไป
ในเวลาต่อมา สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิส สยามมกุฎราชกุมาร ทรงพระประชวร และเสด็จสวรรคต เมื่อวันที่ ๔ มกราคม พุทธศักราช ๒๔๓๗ ขณะมีพระชนมายุ ๑๖ พรรษาเศษ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯประกาศ สถาปนาพระราชโอรสพระองค์ลำดับถัดมาคือ สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ ในสมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ (สมเด็จพระศรีพัชรินทรา บรมราชินีนาถ) ขึ้นดำรงพระราชอิสริยยศเป็น สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร เมื่อวันที่ ๑๗ มกราคม พุทธศักราช ๒๔๓๗ ซึ่งต่อมาได้ทรงดำรงสิริราชสมบัติเป็น พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระราชพิธีสถาปนาพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฎราชกุมารได้ว่างเว้นมาเป็นเวลากว่า ๘๐ ปี จนถึงรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช คณะปฏิวัติอันมี จอมพลถนอม กิตติขจร เป็นหัวหน้า ได้กราบบังคมทูลพระกรุณาทราบฝ่าละอองธุลีพระบาทว่า สภาบริหารคณะปฏิวัติได้ประชุมปรึกษา และลงมติให้นำความกราบบังคมทูลพระกรุณา ขอพระราชทานโปรดเกล้าฯเฉลิมพระนามาภิไธย สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าวชิราลงกรณ ซึ่งมีพระชนมายุ ครบ ๒๐ พรรษาแล้ว ให้ดำรงพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฎราชกุมาร ตามโบราณขัตติยราชประเพณี จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มีพระราชพิธีสถาปนาเฉลิมพระนามาภิไธย สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ ทรงดำรงพระราชอิสริยยศเป็น สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร อนุโลมตามโบราณราชขัตติยราชประเพณี โดยกำหนดพระราชพิธีเป็น ๕ ตอน คือ
พระราชพิธีจารึกพระสุพรรณบัฏและพระราชลัญจกร ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม พระบรมมหาราชวัง วันที่ ๒๑ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๑๕
พระราชพิธีศรีสัจจปาน การเสกน้ำพระพิพัฒน์สัตยา ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม พระบรมมหาราชวัง วันที่ ๒๗ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๑๕
พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลทักษิณานุปทาน ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัยฯ พระบรมมหาราชวัง วันที่ ๒๗ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๑๕
พระราชพิธีสถาปนา เฉลิมพระนามาภิไธย ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม พระราชวังดุสิต วันที่ ๒๘ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๑๕
พระราชพิธีถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยา ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม พระบรมมหาราชวัง วันที่ ๒๘ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๑๕


อ่านเพิ่มเติม | หน้าแรก
Copyright © 1997 Thai Junior Encyclopedia Project Webmaster. All rights reserved.
Reproduction of the information contain in this web site without permission is prohibited.