ในระหว่างการฟักไข่ ทำไมจึงต้อง "กลับไข่"
ลูกไก่เกิดจากไข่ขาวหรือไข่แดง
ในการขนส่งลูกไก่เจ๊ยบเป็นระยะทางไกลๆ ลูกไก่เจี๊ยบกินอาหารได้อย่างไร
วิธีเลี้ยงไก่ ทำได้กี่วิธี
ในระหว่างการฟักไข่ ทำไมจึงต้อง "กลับไข่"


[ขยายดูภาพใหญ่ ]

ในการฟักไข่ มีเรื่องน่าสนใจเกี่ยวกับการกลับไข่ ตามหลักวิชาไข่ที่เข้าตู้ฟักไข่ จะต้องได้รับการกลับอย่างน้อยวัน ละ 3 ครั้ง อย่างมากอาจจะถึงวันละ 48 ครั้งก็ได้ นับตั้งแต่วันที่สองที่เข้าตู้ฟักจนกระทั่งถึงวันที่ 18 คืออีก 3 วัน ลูกไก่จะออกจากไข่จึงจะหยุดกลับไข่ สำรหับไข่สัตว์ปีกอื่นๆ ก็เช่นเดียวกัน ควรหยุดกลับไข่ 3-4 วัน ก่อนถึงกำหนดออกจากไข่ เหตุผลในการกลับไข่นี้มีอยู่ว่า เมื่อเชื้อของพ่อไก่ผสมกับไข่ของแม่ไก่เป็นเชื้อของตัวอ่อนซึ่งจะเจริญเติบโตได้ต่อไปแล้ว เชื้อลูกไก่ หรือเชื้อตัวอ่อนนี้จะอยู่ที่จุด หนึ่งของผนังหุ้มไข่แดงบ้างก็เรียกเชื้อนี้ว่าจุดกำเนิด จุดกำเนิดนี้จะพยายามลอยขึ้นด้านบนอยู่เสมอ ฉะนั้นไม่ว่าจะวางไข่อย่างใด ไข่แดงจะค่อย ๆ หมุนตัวเพื่อให้จุดกำเนิดอยู่ด้านบนสุด ในระยะฟักตอนต้นไข่ขาวยังข้นอยู่ ไข่แดงลอยอยู่ท่ามกลางไข่ขาว และไข่ขาวจะป้อง กันมิให้ไข่แดงบอยขึ้นมาชิดเปลือกไข่ แต่เมื่อฟักไปได้หลาย ๆ วัน ไข่ขาวแปรสภาพและมีน้อยลง จุดกำเนิดซึ่งเจริญเติบโตเป็นตัวอ่อนก็ยังลอยขึ้นข้างบน และสามารถจะลอยเข้าชิดเปลือกไข่ทุกขณะ หากปล่อยทิ้งไว้ให้ชิดเกินไป ตัวอ่อนไก่จะติดเยื่อเปลือกไข่ เป็นสาเหตุให้เชื้อตายได้ วิธีแก้เราเรียนโดยสังเกตจากแม่ไก่ว่า แม่ไก่จะใช้เท้าของมันขยับไข่ที่มันฟักอยู่ให้กลิ้งไปกลิ้งมาโดยทั่วกันอย่างน้อยวันละ 5 หน เพื่อให้โอกาสเชื้อหรือตัวอ่อนที่กำลังเจริญเติบโตได้เคลื่อนไปมาไม่ลอยเข้าไปติดเยื่อเปลือกไข่ฉะนั้นเมื่อเราฟักไข่ในตู้ฟักก็ อาจจะใช้มือหมุนกลับไข่จากช้างบนให้ลงไปอยู่ข้างล่าง หรือว่าถ้าตู้ฟักวางไข่จากข้างบนให้ลงไปอยู่ข้างล่าง หรือว่าถ้าตู้ฟักวางไข่โดยตั้งทางด้านป้านขึ้นก็ให้เปลี่ยนมุมตั้งจะได้ผลเท่ากัน
ลูกไก่เกิดจากไข่ขาวหรือไข่แดง


[ขยายดูภาพใหญ่ ]

มีปัญหาข้อหนึ่งที่ชอบถามกัน คือว่า ลูกไก่เกิดจากไข่ขาวหรือไข่แดง คำตอบอาจจะตอบสั้นๆ ไม่ได้ ตามที่เราทราบแล้วเมื่อตอนต้นว่าเชื้อลูกไก่หรือจุดดกำเนิดมิใช่ไข่แดงและก็ไม่ใช่ไข่ขาว แต่อยู่ที่ผนังหุ้มไข่แดง จุดกำเนิดนี้เมื่อ เจริญเติบโตเป็นเชื้อลูกไก่ก็ได้อาศัยอาหารซึ่งย่อยมาจากไข่แดงและไข่ขาวด้วย มาสร้างตัวของมันเอง ฉะนั้นอวัยวะต่าง ๆ เนื้อหนัง กระดูก ขน จึงมาจากไข่แดงและไข่ขาว นอกจากนั้นการสร้างกระดูกต้องใช้ธาตุแคลเซียมและฟอสฟอรัส ซึ่งในไข่ขาวและไข่แดงมีน้อยมาก เชื้อลูกไก่ต้องเอาแร่ธาตินี้มาจากเปลือกไข่ ฉะนั้นถ้าเราช่างสังเกตจะเห็นว่าเปลือกไข่ก่อนฟักนั้นค่อนข้างจะหนาและแข็งแรง แต่เมื่อลูกไก่ฟักออกจากไข่ เปลือกไข่ที่เหลืออยู่แม้จะไม่บางลงแต่กรอบเปราะและมีน้ำหนักหายไป
ในการขนส่งลูกไก่เจ๊ยบเป็นระยะทางไกลๆ ลูกไก่เจี๊ยบกินอาหารได้อย่างไร


[ขยายดูภาพใหญ่ ]

เมื่อลูกไก่ออกจากไข่แล้วไม่นานนัก มันก็ยืนได้แล้วเดินได้ ไม่ช้าก็วิ่งได้ภายใน 1-2 วัน ในท้องของลูกไก่เมื่อฟักออกจะมีถุงไข่แดงเหลืออยู่เป็นเสบียงติดตัว ใช้เป็นอาหารไปได้ถึง 3 วัน ด้วยเหตุที่ธรรมชาติจัดเสบียงสำรองให้ลูกไก่ดังนี้ ผู้เลี้ยงไก่จึงสามารถขนส่งลูกไก่เจี๊ยบเป้นระยะทางไกลๆ ได้โดยไม่ต้องเป็นห่วงเรื่องการหานี้หาอาหารให้มันกินระหว่างเดินทาง เราจะเห็นเขา ส่งลูกไก่จากกรุงเทพมหานครไปเชียงราย หรือหาดใหญ่ได้โดยสะดวก หรือแม้จะส่งทางเครื่องบินรอบโลกก็ได้ ลูกไก่ย่อยอาหาร สำรองจากถุงไข่แดงใช้เลี้ยงตัวในระยะ 3 วันแรกนี้จึงไม่หิว แต่เราจะต้องระมัดระวังว่ากล่องบรรจุลูกไก่ขณะเดินทางนี้มีความอบอุ่นพอดี และมีอากาศ ถ่ายเทเพียงพอสำหรับการหายใจ
วิธีเลี้ยงไก่ ทำได้กี่วิธี


[ขยายดูภาพใหญ่ ]

กระทำได้หลายวิธี ผู้เลี้ยงไก่เลือกเอตามความต้องการให้เหมาะสมแก่จุดประสงค์ และทุนที่มี
  • เลี้ยงปล่อยรอบบ้านแบบช่วยตัวเอง มีอาหารให้บ้าง ที่นอนก็มีอาศัยใต้ถุนบ้านหรือมีเล้าพออยู่อาศัยตอนกลางคืน ปลอดภัยจะศัตรู ได้แก่ ขโมย แมว สุนัข งู พังพอน เป็นต้น จัดหารังสำหรับออกไข่และฟักไข่ด้วยก็ได้ การเลี้ยงปล่อยนี้เหมาะแก่บ้านชนบทในไร่นา ซึ่งมีบริเวณกว้างและเลี้ยงจำนวนเพียง 10-20 ตัว ไก่สามารถคุ้ยเขี่ยหาอาหารโปรตีนจำพวกแมลง ไส้เดือน ตัวปลวกได้ มีเมล็ดข้าวเมล็ดหญ้าบ้าง แต่ผู้เลี้ยงคงต้องให้ข้าวเปลือก ข้าวโพดบดให้แตก ข้าวฟ่าง เป็นต้น วันละ 1-2 ครั้ง อาหารประเภทผักสดใบกระถิน ที่เหลือจากในครัวก็ใช้เลี้ยงไก่ได้
  • เลี้ยงครึ่งปล่อยครึ่งกัก คือ ทำเรือนโรงมีลานล้อมรั้วมิดชิด ไก่ต้องอยู่ภายในเล้าไม่เพ่นพ่านทั่วไป เพราะในบ้านอาจมี แปลงสวนครัวดอกไม้และของราคาแพง ซึ่งไก่จะคุ้ยเขี่ยในลานใต้แสงแดดบริบูรณ์ แต่อาหารต้องจัดหาให้ครบถ้วน น้ำกินก็จัดให้มีพอเสมอ และไม่สกปรกหมักหมม อาหารที่ให้ต้องพิถีพิถันมากขึ้น คือ ให้ได้ครบทั้งแป้ง โปรตีน ไขมัน แร่ธาตุ และวิตะมิน ซึ่งจะได้จากข้าวเปลือก ข้าวโพดบดแตก ข้าวฟ่าง ข้าวกล้อง รำข้าว และถั่วต่าง ๆ หรือกากถั่วเหลือง เศษเนื้อ ปลา ผักสด และเศษผัก ใบกระถิน เปลือกหอย เป็นต้น ปลา สด หอยสด ที่หาได้ง่าย ราคาถูก หรือปล่อยเป็ดหากินเองเป็นของดี สำหรับการเลี้ยงเป็ดในชนบทต่าง ๆ ชายทะเลและหนองน้ำ นิสัยเป็ดชอบอาหารที่คลุกน้ำเปียกหมาด ๆ มากกว่าอาหารแห้ง

    นอกจากอาหารก็ต้องการกรวดบ้าง เพื่อช่วยบดอาหารหยาบในกึ๋น วิธีเลี้ยงอย่างนี้ก็คงเหมาะสำหรับผู้เลี้ยงไก่แบบสวนครัว จะได้ไข่และเนื้อเป็นอาหารบ้าง แต่ไม่หวังซื้อขายเป็นอาชีพ
  • เลี้ยงบนพื้นคอก ไม่ทำลานวิ่งภายนอก พื้นคอกจะเป็นดินแข็งทุบแน่น พื้นฉาบปูนทรายหรือพื้นคอนกรีตก็ได้ มีวัสดุปูรองพื้น เช่น แกลบ ขี้กบ ขี้เลี้อย ซังข้าวโพดจากการสีข้าวโพด หรือฟางข้าวสับเป็นท่อนสึนเพื่อช่วยซับมูลไก่ และระเหยความเปียกชื้นได้ดีกว่าพื้นเปล่า ๆ บางแบบก็อาจทำเป็นพื้นไม้ระแนงแทนพื้นทึบ เพื่อระบายมูลไก่และความเปียกชื้นลงใต้ถุน หรือลงในบ่อเลี้ยงปลาดุก ปลาสวายก็ได้ ถ้าใช้เลี้ยงไก่กระทงก็ไม่ต้องจัดทำคอนนอน ถ้าใช้เลี้ยงไก่ใหญ่ก็ควรทำคอนนอนและรังไข่ให้ด้วย นิยมทำรังแบบที่ไข่สามารถไหลออกพ้นระยะที่ไก่ตัวอื่นจะจิกกินได้ ซึ่งจะทำให้เก็บได้ง่าย รางน้ำรางอาหารตั้งไว้ในคอกนิยมใช้แบบเติมอาหารเองในตัว หรือแบบอัตโนมัติก็มีใช้มาก เพราะประหยัดแรงงานและลดการเสี่ยงกับผลเสียเมื่อไก่ขาดอาหาร

    การเลี้ยงไก่วิธีนี้ก็ต้องให้อาหารครบถ้วนตามความต้องการทุกอย่าง และไม่มีโอกาสที่จะค่อย ๆ เติมให้ทีละอย่าง จึงนิยมใช้อาหารผสมที่มีครบทั้งแป้ง โปรตีน ไขมัน แร่ธาตุ วิตามิน และยา หรืออาจทำอาหารผสมนี้เป็นแบบอัดแน่นเป็นเม็ด เพื่อสะดวกแก่การขนส่งและการใช้รางอาหารแบบเติมเอง หรือแบบอัตโนมัติด้วย
  • เลี้ยงขังกรงเดี่ยว หรือกรงตับ นิยมสำหรับเลี้ยงเพื่อเอาไข่ขายสำหรับรับประทาน กรงเดี๋ยวนี้ตั้งในโรงเรือนเรียงเป็นแถวยาว อาจซ้อนกันหรือซ้อนแบบเหลื่อมกันก็ได้ จึงเรียกว่า กรงตับเพื่อความสะดวกในการดูแลเติมอาหาร เก็บไข่หรือเก็บกวาดมูลไก่ นิยม ตั้งกรงสูงกว่าพื้นประมาณ 60 ซม. ไก่รุ่นตัวเมียอายุ 4 - 4.1/2 เดือน เป็นอายุพอเหมาะสำหรับเริ่มขึ้นกรง เพราะว่าเป็นระยะจวนจะไข่ หากรอนานจนเริ่มไข่แล้วย้ายที่อยู่มาเข้ากรงไก่จะหยุดไข่และจะชะงักไประยะหนึ่ง ทำให้เสียผลขนากรงกว้าง 30 ซม. ลึก 40-45 ศท. สูง 40 ซม. จะใส่ไก่ไข่ได้ 2 ตัว โดยไม่มีผลเสียนับว่าประหยัดได้เพิ่มจากการใช้กรงกว้าง 20 ซม. แต่เลี้ยงได้ตัวเดียว รางน้ำและอาหารอยู่นอกกรง ไก่ยื่นหัวออกมากินได้สะดวก อีกทั้งสะดวกแก่การเติมหรือทำความสะอาด และหากจะใช้รางอาหารแบบอัตโนมัติก็สะดวกแก่การติดตั้ง

    การเลี้ยงขังกรงตับทั้งเดี่ยวและคู่นี้ประหยัดการใช้พื้นที่ได้มาก จึงสามารถตั้งเล้าในเขตใกล้เมืองซึ่งที่ดินมีราคาแพงได้ การดูแลก็สะดวก ผู้เลี้ยงสามารถติดตามผลผลิตของไก่ได้เป็นรายตัวเป็นการเสริมประสิทธิภาพการเลี้ยงดู โดยต้องจ่ายค่าลงทุนและค่าแรงสูงขึ้นบ้าง
  • เลี้ยงขับกรงฝูง เป็นวิธีพัฒนามาจากการเลี้ยงแบ่งคอกเล็ก ๆ แต่จัดเป็นกรงขนาดย่อมขนาด 2 x 3 เมตร ใช้เลี้ยงไก่ตั้งแต่ 15 - 25 ตัว ใช้เรือนโรงที่ก่อสร้างอย่างง่าย การดูแลกรงฝูงทีตั้งเรียงรายกันเป็นแถวสองข้างทางเดินสำหรับให้อาหารเลี้ยงดู เก็บไข่ ทำให้ประหยัดทั้งเวลาและค่าวัสดุมากกว่าคอกเล็กๆ และอีกทั้งสามารถใช้วัสดุหลายราคาตั้งแต่ไม้ไผ่ ไม้จริง เหล็ก และลวดตาข่าย ตามสภาพ

    นิยมใช้เลี้ยงเพื่อขุนไก่ให้อ้วนก็สะดวกเลี้ยงไก่ไข่ก็ได้ หรือแม้จะทำหน่วยเลี้ยงผสมพันธุ์เพื่อผลิตไข่ฟักก็ได้ดี
    เป็ดก็เลี้ยงขังกรงเดี่ยว หรือฝูงได้เช่นเดียวกับไก่ แต่ต้องการพื้นที่ตลอดจนรางน้ำอาหารมากกว่าไก่อีกราว 20 - 50% เพราะเป็ดกินน้ำและอาหารมากกว่าไก่ราว 30 - 50%
หัวข้อก่อนหน้า