องุ่น 

องุ่นเป็นไม้ผลที่คนไทยนำเข้ามาปลูกจากประเทศในเขตภูมิอากาศอบอุ่น ดังนั้น สภาพอากาศที่เหมาะสำหรับการปลูกองุ่นคือ อากาศค่อนข้างเย็น อย่างไรก็ตาม ด้วยความสามารถของคนไทย ทำให้เราสามารถคัดเลือกสายพันธุ์ที่เหมาะสม สำหรับการปลูก ในสภาพภูมิอากาศร้อน เช่นประเทศไทยได้ รวมทั้งอาศัยวิธีการบางอย่าง ในการบังคับให้องุ่นออกดอกได้ตามที่ต้องการ ถึงแม้ว่าคุณภาพของผลผลิตโดยทั่วไป ยังด้อยกว่าองุ่นที่ปลูกในเขตภูมิอากาศอบอุ่นก็ตาม วิธีการบังคับให้องุ่นออกดอกของชาวสวนไทยนั้น ใช้วิธีการตัดแต่งกิ่งเป็นสำคัญ ปกติองุ่น เมื่อปลูกได้ประมาณ ๙ - ๑๒ เดือนก็จะเติบโตเพียงพอ ที่จะเริ่มให้ผลผลิตได้ ในการตัดแต่งกิ่งองุ่น จะตัดจนกระทั่งไม่เหลือใบเลย หลังจากนั้น กิ่งองุ่นจึงเริ่มแตกตาใหม่ และมีใบอ่อนเจริญขึ้นมา พร้อมทั้งมีการสร้างช่อดอกตามมาด้วย หากไม่มีการตัดแต่ง กิ่งองุ่นก็จะไม่มีการออกดอก และเจริญแต่ทางด้านกิ่งใบเพียงอย่างเดียว หลังจากเก็บเกี่ยวผลแล้วก็จะบำรุงต้น และมีการตัดแต่ง กิ่งใหม่ เพื่อบังคับให้ออกดอกอีกครั้งหนึ่ง ดังนั้น จะเห็นได้ว่า องุ่นที่ปลูกในประเทศไทยสามารถออกดอกได้มากกว่า ๑ ครั้ง ในแต่ละปี ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับจำนวนครั้งในการตัดแต่งกิ่ง

องุ่นในต่างประเทศสามารถออกดอกได้เพียงปีละครั้ง และมีการพักตัวในช่วงฤดูหนาว ซึ่งมีอากาศเย็นจัด แต่สำหรับองุ่นที่ปลูกในประเทศไทยนั้น ต้นองุ่นไม่มีการพักตัว ดังนั้น การตัดแต่งกิ่ง จนกระทั่งไม่เหลือใบเช่นนี้ จึงคล้ายกับการเลียนแบบสภาพการพักตัวขององุ่น ในเขตภูมิอากาศอบอุ่น การที่องุ่นมีการออกดอกตามมาภายหลังการตัดแต่งกิ่ง ทำให้เราสามารถบังคับให้มีการออกดอกได้ตามต้องการ ด้วยเหตุนี้ ชาวสวนของไทยจึงสามารถผลิตองุ่นออกจำหน่ายได้ตลอดทั้งปี
ลำไย


[ ขยายดูภาพใหญ่ ]

ลำไยเป็นพืชที่ปลูกกันมากทางภาคเหนือของประเทศไทย แต่เดิมเชื่อกันว่า การออกดอกของลำไยต้องการอากาศเย็น แต่เนื่องจากปัจจุบันมีการปลูกลำไยในภูมิภาคอื่นๆของประเทศด้วย ดังนั้น ลำไยจึงอาจไม่ใช่พืชที่ต้องการอากาศเย็นในการออกดอก ก็ได้ ปกติการออกดอกของลำไยเกิดขึ้นปีละ ๑ ครั้ง ส่วนใหญ่อยู่ในช่วงเดือนธันวาคมถึงมกราคม และเก็บเกี่ยวได้ในช่วงเดือนสิงหาคม แต่ปัจจุบันสามารถบังคับให้ลำไยออกดอกได้ตามเวลาที่ต้องการโดยไม่จำกัดว่าเป็นช่วงใดของปี การค้นพบวิธีการนี้ถือเป็นภูมิปัญญาของคนไทย โดยได้สังเกตว่าดินปืนสามารถกระตุ้นให้ลำไยออกดอกได้ ต่อมา นักวิทยาศาสตร์ชาวไทยได้พิจารณาว่า สารที่เป็นองค์ประกอบหลักของดินปืนคือ โพแทสเซียมคลอเรต น่าจะเป็นสารหลักที่กระตุ้นให้ลำไยออกดอก และได้มีการศึกษาเรื่องนี้อย่างจริงจังตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๔๒ จนพิสูจน์ได้อย่างชัดเจนว่า สารโพแทสเซียมคลอเรตเป็นสารสำคัญที่มีผลกระตุ้นให้ลำไยออกดอกได้ ไม่ใช่องค์ประกอบอื่นๆที่มีอยู่ในดินปืน ปัจจุบัน ชาวสวนที่ปลูกลำไย ใช้สารโพแทสเซียมคลอเรต ละลายน้ำ แล้วพ่นให้ทั่วต้นลำไยในระยะที่มีใบแก่จัด ลำไย จะออกดอกได้ภายหลังจากการพ่นสารแล้วประมาณ ๓ - ๔ สัปดาห์ จากการค้นพบวิธีการบังคับการออกดอกของลำไยดังกล่าว ทำให้ปัจจุบันมีการผลิตลำไยออกสู่ตลาดได้ตลอด ทั้งปี รวมทั้งพื้นที่การปลูกลำไยก็ไม่ได้จำกัด เฉพาะในภาคเหนืออีกต่อไป
วิธีการใช้สารโพแทสเซียมคลอเรตเพื่อกระตุ้นการออกดอกของลำไยนั้น ปรากฏว่า ลำไยสายพันธุ์ต่างๆที่ปลูกอยู่ในปัจจุบันมีการตอบสนองต่อการใช้สารเป็นอย่างดี นอกจากนี้ ยังมีลำไยบางพันธุ์ เช่น พันธุ์เพชรสาคร นอกจากจะตอบสนองต่อการใช้สารโพแทสเซียมคลอเรตแล้ว ยังตอบสนองต่อการควั่นกิ่งด้วย นั่นคือ ในการบังคับให้ลำไยพันธุ์เพชรสาครออกดอก สามารถใช้วิธีการควั่นกิ่ง หรือรัดกิ่ง แทนการใช้สารโพแทสเซียมคลอเรตได้ด้วย แต่ลำไยพันธุ์อื่นๆที่ปลูกเป็นการค้านั้น พบว่า การควั่นกิ่ง ไม่สามารถกระตุ้นให้เกิดการออกดอกได้

มะนาว


[ ขยายดูภาพใหญ่ ]

มะนาวเป็นพืชตระกูลส้ม โดยปกติแล้วสามารถออกดอกได้ทั้งปี ยกเว้นในช่วงฤดูฝนซึ่งมีน้ำมากเกินไป ทำให้มะนาวไม่มีการออกดอก แต่จะเจริญทางด้านกิ่งใบเพียงอย่างเดียว การบังคับให้มะนาวออกดอกตามปกตินั้นสามารถทำได้โดยการงดน้ำ หากเป็นการปลูกแบบยกร่อง ชาวสวนจะสูบน้ำออกจากร่อง เพื่อให้มะนาวขาดน้ำระยะหนึ่ง หรือหากเป็นการปลูกโดยให้น้ำผิวดิน ก็หยุด การให้น้ำดังกล่าว หลังจากงดน้ำระยะหนึ่งจนกระทั่งใบเริ่มเหี่ยว จึงมีการให้น้ำใหม่ ต้นมะนาวจะเริ่มฟื้นจากอาการขาดน้ำ และแตกตาใหม่ขึ้นมา หลังจากนั้นก็จะเจริญทั้งทางด้านกิ่งใบใหม่ พร้อมกับการออกดอก
โดยที่มะนาวสามารถออกดอกได้ง่ายภายหลังการงดน้ำระยะหนึ่ง ในฤดูฝนจึงเป็นช่วงที่ควบคุมการออกดอกได้ยากมาก เนื่องจากไม่สามารถทำให้ดินแห้งเพียงพอที่จะทำให้มะนาวออกดอกได้ ดังนั้น ช่วงเดือนสิงหาคมถึงตุลาคมจึงเป็นช่วงที่มะนาวไม่ออกดอก และเนื่องจากมะนาวใช้เวลาในการพัฒนาผลตั้งแต่ออกดอกจนถึงเก็บเกี่ยวยาวนานถึง ๕ - ๖ เดือน ดังนั้น เมื่อมะนาวไม่ออกดอกในเดือนสิงหาคมถึงตุลาคม จึงเกิดการขาดแคลนผลมะนาวในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงเมษายน ทำให้ราคาผลมะนาวในช่วงเวลาดังกล่าวสูงมาก เมื่อเป็นเช่นนี้ การบังคับให้มะนาวออกดอกในช่วงฤดูฝนจึง เป็นสิ่งที่ชาวสวนต้องการ
วิธีการบังคับมะนาวให้ออกดอกในช่วง ฤดูฝนสามารถทำได้ ๒ วิธีคือ การควั่นกิ่งหรือการรัดกิ่งวิธีหนึ่ง และการใช้สารเคมีอีกวิธีหนึ่ง ซึ่งสารที่นิยมใช้คือ สารแพกโคลบิวทราโซล เช่นเดียวกับมะม่วง วิธีการควั่นกิ่งทำได้โดยการเลือกกิ่งขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ ๑ นิ้วขึ้นไป อาจใช้วิธีการควั่นแล้วลอกเปลือกออกให้มีความกว้างไม่เกิน ๑ เซนติเมตร หรืออาจทำโดยการ ควั่นกิ่งเพียงรอยเดียว แล้วใช้ลวดรัดทับรอยควั่นนั้น ทิ้งไว้ประมาณ ๑ เดือน จึงคลายลวดออก วิธีการนี้จะทำให้มะนาวออกดอกได้ภายหลังการควั่นกิ่งประมาณ ๒ เดือน ดังนั้น ช่วงเวลาที่เหมาะสมในการควั่นกิ่งมะนาวควรเป็นเดือนกรกฎาคมถึงกันยายน เพื่อให้มะนาวออกดอกในเดือนกันยายนถึงพฤศจิกาย
หัวข้อก่อนหน้า หัวข้อถัดไป