Thailand : Thai Junior Encyclopedia Project

การละเล่นพื้นเมือง คือ การละเล่นที่แสดงเอกลักษณ์ของท้องถิ่น ทั้งภาคกลาง ภาคเหนือ ภาคใต้ ภาคตะวันออก และภาคตะวันออกเฉียงเหนือหรือภาคอีสาน ตามลักษณะพื้นที่ของประเทศ เป็นกิจกรรมบันเทิงที่ประกอบด้วยการแสดง มหรสพ กีฬา และนันทนาการ

การแสดง คือ การละเล่น ทั้งที่เป็นแบบแผนและเป็นการแสดงทั่วไปของชาวบ้านในรูปของการร้อง การขับ การบรรเลง การฟ้อนรำ ประกอบด้วยเพลง ดนตรี และนาฏศิลป์

มหรสพ คือ การแสดงที่จะต้องขออนุญาตจากฝ่ายบ้านเมืองก่อนจัดแสดง ซึ่งกำหนดเป็นพระราชบัญญัติไว้หลายอย่างคือ ละครไทย ละครชาตรี ละครแขก งิ้ว หุ่นไทย หุ่นจีน หุ่นต่างๆ หนังไทย หนังตะลุง หนังแขก หนังจีน หนังต่างๆ เพลงสักวา เสภา ลิเก กลองยาว ลาวแพน มอญรำ ทวายรำ พิณพาทย์ มโหรี กลองแขก คฤหัสถ์สวดศพ และจำอวด

ส่วนกีฬาและนันทนาการ คือ การละเล่นเพื่อความสนุกสนาน เล่นตามฤดูกาล อาจเป็นการแข่งขัน หรือกิจกรรมที่ทำตามความสมัครใจ การละเล่นสามารถจำแนกออกได้ ๓ ลักษณะคือ การเล่นเพลงและระบำรำฟ้อน ๑ การเล่นเข้าผี ๑ กีฬาและนันทนาการ ๑

การเล่นเพลงและการระบำรำฟ้อน เกิดขึ้นพร้อมกับสังคมเกษตรกรรม เนื่องจากเกษตรกรรมเป็นอาชีพดั้งเดิมของชาวไทย สังคมไทยภาคกลางมักจะช่วยเหลือเกื้อกูลในการทำงานด้วยกัน เช่น การดำนา การเกี่ยวข้าว การนวดข้าวระหว่างช่วยกันทำงานจะผ่อนคลายความเหน็ดเหนื่อยด้วยการละเล่นต่างๆ ทั้งการร่ายรำ การเกี้ยวพาราสี และการโต้ตอบคารมในเชิงกลอน ทำให้เกิดการละเล่น เช่น การเล่นเพลง ได้แก่ เพลงนา เพลงสงฟาง เพลงเต้นกำรำเคียว เพลงชักกระดาน เพลงพาดควาย เพลงพวงมาลัย เพลงอีแซว เพลงลำตัด เพลงเหย่อย ฯลฯ การละเล่นในภาคเหนือจะเป็นเรื่องของการฟ้อน มักจะเล่นในงานบุญ ได้แก่ ฟ้อนดาบ ฟ้อนเจิง หรือการเล่นกลองสะบัดชัย ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือจะเป็นการฟ้อนและการรำ เช่น รำแคน ฟ้อนภูไท รำโทน ส่วนในภาคใต้ จะประกอบด้วยการละเล่น เช่น หนังตะลุง เพลงเรือ เพลงบอก เป็นต้น

การเล่นเข้าผี เป็นการเชื้อเชิญวิญญาณ สิ่งที่ประสงค์จะให้เข้าทรงผู้ใดผู้หนึ่งให้เป็นสื่อเพื่อความสนุกสนานในรูปแบบต่างๆ เล่นกันทั้งเด็กและผู้ใหญ่ หญิงและชายมักเล่นในช่วงเวลาตรุษสงกรานต์ แต่ละภาคจะแตกต่างกันไปตามประเพณีและความเชื่อ

ภาคกลาง ได้แก่ การเล่นแม่ศรี ลิงลม ผีกะลา ผีนางกวัก

ภาคใต้ เรียกการเล่นชนิดนี้ว่า เล่นเชื้อ โดยเชิญผีสัตว์เข้ามาร่วมสนุก ได้แก่ ผีช้าง ผีหงส์ ผีมดแดง

ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นการฟ้อนเชิญผีเรือน ผีปู่ย่าตายายมาไหว้ตามประเพณี มีการเล่นผีเหมือนอย่างภาคกลาง

ส่วนกีฬาและนันทนาการ เป็นการละเล่นที่มีอยู่ทุกภาค ได้แก่ กระบี่กระบอง ว่าว วิ่งเปี้ยว สะบ้า ชนวัว วิ่งวัวคน

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ.๒๕๔๑ ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ.๒๕๓๗
ห้ามนำข้อมูลของเครือข่ายนี้ ไปเผยแพร่ต่อโดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร