มะพร้าวมีประโยชน์อย่างไรบ้าง
พืชที่ใช้ประโยชน์ได้นานับประการนอกเหนือจากสกัดน้ำมันคืออะไร
ถั่วดิน ถั่วขุดหรือถั่วยี่สง เป็นชื่อเรียกในท้องถิ่นต่างๆของถั่วชนิดใด
"เห็บของหมา" เป็นภาษาละตินที่ใช้เรียกพืชชนิดใด
ตารางแสดงคุณค่าทางอาหารของพืชน้ำมัน
มะพร้าวมีประโยชน์อย่างไรบ้าง


[ ขยายดูภาพใหญ่ ]

คนไทยคุ้นเคยกับมะพร้าวมาเป็นเวลานาน และใช้ประโยชน์จากทุกส่วนของมะพร้าว เช่น ผลอ่อนใช้รับประทานสด (น้ำและเนื้อ) เนื้อมะพร้าวจากผลแก่นำไปปรุงอาหารและขนมหลายชนิด และใช้สกัดน้ำมัน กากที่เหลือใช้เลี้ยงสัตว์ น้ำมันมะพร้าวใช้ประกอบอาหาร เนยเทียม และสบู่ เปลือกมะพร้าวนำไปแยกเอาเส้นใยใช้ทำเชือก วัสดุทำเบาะและที่นอน ขุยมะพร้าวใช้ทำวัสดุเพาะชำต้นไม้ กะลาใช้ทำภาชนะตักตวงของเหลว (กระจ่า กระบวย ฯลฯ) ทำกระดุม เครื่องประดับ เครื่องดนตรี (ซออู้) ทำเชื้อเพลิง และถ่านกัมมันต์ (มีคุณสมบัติในการดูดซับสูง) ใบมะพร้าวทั้งอ่อนและแก่ ตลอดจนก้านใบใช้มุงหลังคา เครื่องจักสาร ไม้กวาดทางมะพร้าว ใช้ทำรั้วและเชื้อเพลิง ลำต้นแก่ใช้ในการก่อสร้างประดิษฐ์เครื่องเรือน ยอดอ่อนใช้เป็นอาหาร จั่น (ช่อดอก) มีน้ำหวานรองมาดื่มเป็นน้ำผลไม้หรือทำน้ำตาล หมักทำเหล้าและน้ำส้น รากใช้ทำยา สีย้อมผ้า และเชื้อเพลิง แต่อย่างไรก็ตามการปลูกมะพร้าวโดยทั่วไปก็เพื่อนำเอาเนื้อมะพร้าวไปประกอบอาหารและสกัดเอาน้ำมันเช่นเดียวกับปาล์ม
พืชที่ใช้ประโยชน์ได้นานับประการนอกเหนือจากสกัดน้ำมันคืออะไร

[ ขยายดูภาพใหญ่ ]

ถั่วเหลืองเป็นพืชที่ใช้ประโยชน์ได้นานัปการ นอกเหนือไปจากการสกัดน้ำมัน เมล็ดถั่วเหลืองใช้ประกอบอาหาร เช่น เต้าหู้ เต้าเจี้ยว ถั่วเน่า ซีอิ๊ว เส้นบะหมี่ น้ำนมถั่วเหลือง คุกกี้ โปรตีนแห้ง เนื้อเทียม ฟองเต้าหู้ และถั่วงอก เป็นต้น จีนใช้ถั่วเหลืองผิวดำปรุงยารักษาโรคหัวใจ ตับ ไต กระเพาะ และลำไส้ และเป็นอาหารเสริมเพื่อบำรุงสุขภาพ ชาวญี่ปุ่นนิยมบริโภคถั่วเหลืองฝักสด (เก็บเกี่ยวเมื่อฝักยังมีสีเขียวสด) เป็นอาหารว่างและนำเข้าประเทศในบริมาณมาก กากถั่วเหลืองใช้เป็นส่วนผสมอาหารสัตว์ นอกจากนี้การปลูกถั่วเหลืองยังเป็นการเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของดิน ทั้งในด้านเพิ่มอินทรียวัตถุและธาตุไนโตรเจน

เมล็ดถั่วเหลืองประกอบไปด้วย โปรตีน ร้อยละ ๓๕ - ๕๐ น้ำมันร้อยละ ๑๒ - ๒๐ (มีส่วนประกอบของน้ำมันชนิดไม่อิ่มตัวร้อยละ ๘๕) เป็นน้ำมันคุณภาพดีสามารถละลายสารคอเลสเตอรอลที่เกาะผนังเส้นเลือดได้ นอกจากนี้มีวิตามินบี ซี อี และเลซิติน รวมอยู่ด้วย ในเมล็ดถั่วเหลืองมีสารพิษบางชนิดที่ระงับการย่อยของโปรตีน ซึ่งสามารถขจัดให้หมดได้โดยการนำไปผ่านความร้อน ก่อนำไปแปรรูปเพื่อใช้ประโยชน์

น้ำมันถั่วเหลืองหลังจากทำให้บริสุทธิ์แล้ว ใช้แปรรูปเพื่อประกอบอาหารได้หลายชนิด เช่น ทำน้ำมันสลัด เนยเทียม และเป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรม เช่น น้ำมันผสมสี หล่อลื่น ยารักษาโรค กากถั่วเหลืองที่ได้มีส่วนประกอบของโปรตีนสูงกว่าร้อยละ ๕๐ นำไปใช้เ ป็นอาหารและเป็นส่วนผสมที่สำคัญในการผลิตอาหารสัตว์
ถั่วดิน ถั่วขุดหรือถั่วยี่สง เป็นชื่อเรียกในท้องถิ่นต่างๆของถั่วชนิดใด


[ ขยายดูภาพใหญ่ ]

ในบางท้องถิ่น เรียกว่า ถั่วดิน ถั่วขุด หรือถั่วยี่สง นอกจากการใช้เมล็ดเป็นวัตถุดิบในการสกัดน้ำมันแล้ว ยังได้นำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์หลายรูปแบบ เช่น ถั่วลิสงต้ม คั่ว ทอด ทำขนมพวกขบเคี้ยว เช่น ถั่วตัด จันอับ ถั่วกระจก และเป็นส่วน ประกอบของอาหารหลายชนิด (แกงมัสมั่น น้ำจิ้มสะเต๊ะ น้ำพริกรับประทานกับขนมจีน) ใช้ทำแป้ง และเนยถั่วลิสง อนึ่ง ถั่วลิสงเป็นพืชตระกูลถั่ว การปลูกถั่วลิสงจึงเป็นการเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของดิน เช่นเดียวกับถั่วเหลือง ต้นและใบถั่วลิสงหลังจากปลิดฝักออกแล้ว นำไปใช้เลี้ยงสัตว์หรือทำปุ๋ยหมัก

โดยทั่วไปเกษตรกรจะเก็บถั่วลิสงไว้ทั้งฝัก เมื่อจะนำไปปลูกหรือใช้บริโภคจึงกะเทาะเปลือกออก โดยใช้มือหรือเครื่องกะเทาะเมล็ด เมล็ดถั่วลิสง ๑๐๐ เมล็ด มีน้ำหนัก ๓๐ - ๖๐ กรัม เมล็ดที่มีขนาดใหญ่นำไปปรุงแต่งเพื่อใช้บริโภคทั้งเมล็ด ส่วนเมล็ดขนาดเล็ กหรือเมล็ดแตก นำไปบดเป็นถั่วป่นและสกัดน้ำมัน เมล็ดถั่วลิสงมีโปรตีนร้อยละ ๒๕ - ๓๕ และน้ำมันร้อยละ ๔๔ - ๕๗ (ขึ้นอยู่กับพันธุ์) น้ำมันถั่วลิสงประกอบด้วยไขมันไม่อิ่มตัวถึงร้อยละ ๘๐ ของน้ำมันทั้งหมด จึงเกิดกลิ่นเหม็นหืนได้ง่าย (จึงต้องเก็บรักษาไว้ทั้งฝัก) กากถั่วลิสงที่สกัดเอาน้ำมันออกแล้ว นำไปอบให้แห้งใช้ประกอบเป็นอาหารหรือเป็นส่วนผสมของอาหารสัตว์ได้
"เห็บของหมา" เป็นภาษาละตินที่ใช้เรียกพืชชนิดใด


[ ขยายดูภาพใหญ่ ]

เมล็ดละหุ่งมีสารพิษเจือปนอยู่ไม่สามารถใช้บริโภคได้ แต่ก็มีการปลูกและใช้ประโยชน์จากน้ำมันละหุ่งอย่างแพร่หลายใน เขตร้อนและกึ่งร้อนของทวีปแอฟริกา เอเชีย และยุโรป มาเป็นเวลาช้านาน ได้มีการขุดพบเมล็ดละหุ่งในหลุมฝังศพในประเทศอียิปต์ มีอายุนานกว่า ๖,๐๐๐ ปี ละหุ่งเป็นสินค้าสำคัญและมีการซื้อขายมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์มาจนถึงปัจจุบัน ทั่วโลกผลิตละหุ่งได้ประมาณปีละ ๓ - ๔ แสนตัน บราซิลเป็นผู้ผลิตรายใหญ่ รองลงไปได้แก่ อินเดีย รัสเซีย จีน ไทย และอาร์เจนตินา ในปี พ.ศ. ๒๕๓๐ ประเทศไทยผลิตละหุ่งได้ ๓๑,๘๐๐ ตัน จากพื้นที่เพาะปลูกประมาณ ๒๘๓,๐๐๐ ไร่ และเป็นมูลค่าที่เกษตรกรขายได้ ๒๘๓ ล้านบาท ละหุ่งปลูกมากตามชายป่า หรือเชิงเขาในภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

น้ำมันละหุ่งมีคุณสมบัติเฉพาะตัว ซึ่งไม่สามารถนำเอาน้ำมันพืชชนิดอื่นมาใช้ทดแทนได้ เช่น ใช้เป็นวัตถุดิบที่สำคัญในการผลิตเรซิน (resin) และเส้นใยเทียม พลาสติก หนังเทียม น้ำมัน ชักเงา และน้ำมันผสมสีฉนวนไฟฟ้า ขี้ผึ้งเทียม น้ำยารักษาหนัง น้ำมันหล่อลื่นและน้ำมันเบรกรถยนต์ และหมึกพิมพ์ น้ำมันละหุ่งหลังจากผ่านกรรรมวิธีทำให้บริสุทธิ์แล้ว นำไปใช้ผลิตยารักษาโรค ยาระบาย เครื่องสำอางชนิดต่าง ๆ และสบู่ อุตสาหกรรมเหล่านี้ได้ขยายตัวมากขึ้นเนื่องจากตลาดมีความต้องการเพิ่มสูงขึ้นทุกปี

ละหุ่งมีถิ่นกำเนิดในประเทศเอธิโอเปีย ทวีปแอฟริกา แล้วได้แพร่กระจายไปทั่วโลก ละหุ่งอยู่ในวงศ์ Euphobiaceae เช่นเดียวกับยางและมันสำปะหลัง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Ricinus communis L. ซึ่งในภาษาละตินหมายความถึง "เห็บของหมา"
ตารางแสดงคุณค่าทางอาหารของพืชน้ำมัน

[ ขยายดูภาพใหญ่ ]

ตารางแสดงคุณค่าทางอาหารเป็นร้อยละของพืชน้ำมันแต่ละชนิด

พืช\คุณค่าทาง

โปรตีนไขมันไขมันไม่อิ่มตัวไขมันอิ่มตัว
ถั่วเหลือง35-5012-2085-
ถั่วลิสง25-3544-5680-
งา18-2544-5080-
ทานตะวัน30-40->90-
คำฝอย-->90-
รำข้าว-10-1285-
ปาล์ม-->-52