ช้างเป็นสัตว์ที่มีคุณประโยชน์ต่อมนุษย์ทั้งในยามสงบ และในยามเกิดศึกสงคราม ทั้งนี้ เพราะช้างมีความอดทน แข็งแรง สามารถใช้เป็นพาหนะบรรทุกของหนักได้เป็นจำนวนมาก และมีความอดทนต่อการเดินทางในป่าตลอดจนขึ้นเขาลงห้วยลึกได้ดีกว่าสัตว์ซึ่งใช้เป็นพาหนะ เช่น ม้าและวัว
นอกจากนี้นักรบโบราณยังใช้ช้างเป็นพาหนะในการต่อสู้กันโดยที่คู่ต่อสู่นั่งอยู่บนคอช้างแล้วใช้อาวุธฟันกัน ดังเช่น สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ทรงฟันพระมหาอุปราชาของพม่าด้วยพระแสงของง้าวจนสิ้นพระชนม์บนคอช้าง
ยังมีช้างอีกประเภทหนึ่ง ซึ่งไม่ถูกนำมาใช้งานใดๆ ทั้งสิ้น คือ ช้างเผือก ช้างเผือกเป็นช้างที่มีลักษณะพิเศษนอกจากสีของหนัง เช่นสีของเล็บ สีขน สีตา สีขนหาง ฯลฯ ผู้ที่มีความรู้โดยเฉพาะจึงจะบอกได้ว่าเป็นช้างเผือกหรือไม่
ด้วยเหตุที่ช้างเผือกมีลักษณะพิเศษหาได้ยาก คนสมัยโบราณจึงถือว่าเป็นช้างคู่บารมีของพระมหากษัตริย์ สามัญชนมิควรเลี้ยงไว้เป็นของส่วนตัว พระมหากษัตริย์ สามัญชนมิควรเลี้ยงไว้เป็นของส่วนตัว พระมหากษัตริย์พระองค์ใด มีช้างเผือกมาสู่พระบารมีจำนวนมาก จะมีพระเกียรติเป็นที่ยำเกรงต่อประเทศอื่น ๆ และเป็นที่ภาคภูมิใจของพลเมืองประเทศนั้น
ในยุคต้นของกรุงรัตนโกสินทร์ ได้มีการนำรูปช้างเผือกขึ้นเป็นสัญลักษณ์ของประเทศ โดยมีความเป็นมาดังนี้
รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ ๒ ได้มีช้างเผือกมาสู่พระบารมี ๓ เชือก และในระยะเวลานั้นรัฐบาลไทยได้ส่งเรือสินค้าออกไปค้าขายในต่างประเทศ แต่ยังไม่มีธงแสดงสัญชาติไทย จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ทำรูปช้างสีขาวอยู่ในวงจักรสีขาวติดไว้กลางผืนธงสีแดงสำหรับชักขึ้นบนเรือรัฐบาลไทย
ต่อมาถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ มีชาวต่างประเทศเข้ามาติดต่อทางการเมือง การค้า และการศึกษามากขึ้นชาวต่างประเทศเหล่านั้นมีธรรมเนียมต้องชักธงชาติตามสถานที่ราชการของเขาในกรุงเทพมหานคร ซึ่งมีสถานที่ตั้งอยู่บนบก
ดังนั้น พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงทรงสร้างธงชาติไทยขึ้นเป็นครั้งแรก โดยนำธงรูปช้างสีขาวอยู่ในวงจักรสีขาวบนพื้นสีแดง ซึ่งใช้เป็นเครื่องหมายถึงองค์พระมหากษัตริย์ออก คงเหลือแต่รูปช้างสีขาวคือช้างเผือกอยู่ตรงกลางผืนธงสีแดง และได้ใช้ธงช้างเผือกเป็นธงชาติไทยมาเกือบ ๑๐๐ ปี
เมื่อ พ.ศ. ๒๔๖๐ รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๖ จึงทรงสถาปนาธงไตรรงค์เป็นธงชาติไทย ถึงแม้ไทยจะใช้ธงไตรรงค์เป็นธงชาติไทยแล้ว แต่ยังมีหน่วยราชการบางหน่วย ยังใช้ธงซึ่งมีรูปช้างเผือกอยู่เช่นธงราชนาวีไทย จะเห็นได้ตามสถานที่ราชการของกองทัพเรือทุกแห่ง

หัวข้อถัดไป